Qeveritë
Zogu, Hoxha dhe Berisha, drejtuesit më jetëgjatë të shtetit
Fatjona Mejdini
Formimi i qeverisë së Shqipërisë ka qenë gjithmonë një sfidë e madhe dhe kjo duket teksa bën një përmbledhje të tyre nga 1912 deri në ditët e sotme. Mosnjohja e formimit të shtetit shqiptar, kërcënimet nga vendet fqinjë, lufta e brendshme politike dhe tendencat autoritariste kanë dominuar skenën politike në 100 vjet, duke e bërë atë një terren të pasigurt për qeveri. Ajo që bie në sy lidhet me qeveri të shkurtra dhe madje njëditore të krijuara në një shekull dhe nga ana tjetër, qëndrime të gjata në pushtet, jashtë limitimeve normale të një vendi demokratik. Formimi i qeverive dhe qëndrueshmëria e tyre tregon qartë se cilët kanë qenë drejtuesit e shtetit me më shumë jetëgjatësi në skenën politike shqiptare. Ata që spikasin në periudha të ndryshme për mbajtjen e pushtetit janë Ahmet Zogu deri në pushtimin fashist të Shqipërisë, Enver Hoxha deri pak para tranzicionit shqiptar dhe Kryeministri aktual Sali Berisha, deri në ditët tona. Është interesante se të tre këta udhëheqës nuk e kanë mbajtur pushtetin vetëm duke pasur postin e kryeministrit, por kanë provuar forma të tjera të ushtrimit të pushtetit, si nëpërmjet shpalljes mbret, zgjedhjes sekretar i parë dhe president. Momenti i Shpalljes së Pavarësisë dhe deri në vitin 1922 mban një rekord për mosqëndrueshmërinë e qeverive, deri në momentin që Ahmet Zogu merr drejtimin. Ndonëse me shkëputje të vogla, siç është rasti i Revolucionit të Qershorit në vitin 1924 arriti të drejtonte “de facto” shtetin shqiptar. Në vitin 1928 ai e shpalli veten mbret dhe formoi një sërë kabinetesh qeverisëse, por mbi to qëndronte pushteti absolut i tij. Nga ana tjetër, Hoxha e nisi karrierën politike si drejtues i Frontit Nacional Çlirimtar dhe e ushtroi për disa vite detyrën e kryeministrit. Por e la atë dhe filloi të ushtronte një pushtet absolut përmes pozicionit si sekretar i parë i Partisë Komuniste dhe asaj të Punës, deri në momentin që ai vdiq. Pushteti i Hoxhës është më i gjati në historinë shqiptare dhe po kështu të paktë janë emrat që ai ka zgjedhur për drejtues të qeverisë, të cilët kufizohen tek Mehmet Shehu dhe Adil Çarçani. Pas rënies së komunizmit në vend, duke nisur nga mesi i vitit 1992 dhe deri në vitin 1997, njeriu i cili ka pasur shumë pushtet ka qenë Sali Berisha, i cili pavarësisht se ka mbajtur rolin e Presidentit të Republikës “de facto” ka qenë një drejtues i shtetit. Pas ndërrimit të pushtetit, ish-kryeministri Fatos Nano ka qëndruar për një kohë relativisht të shkurtër në qeverisje, për të ardhur te viti 2005 i cili shënon dhe kohën kur Partia Demokratike e drejtuar nga Berisha mori pushtetin. Prej shtatë vjetësh, Sali Berisha mban pushtetin si kryeministër dhe ka deklaruar se ka ndërmend të jetë në krye të qeverisë të paktën deri në vitin 2017.
Qeveria e parë e Shqipërisë (4 dhjetor 1912-22 janar 1914)
Ismail Qemali– kryeministër dhe ministër i Punëve të Jashtme
Dom Nikollë Kaçorri (deri më 30 mars 1913)- zëvendëskryeministër
Mufit Libohova (Esat Toptani korrik-shtator 1913) Hasan Prishtina (shtator-20 nëntor 1913), Fejzi Alizoti (nëntor 1913) – ministër i Pnëve të Brendshme.
Abdi Toptani (Aziz Vrioni, tetor 1913), Gjergj Çako – ministër i Financave
Mit’hat Frashri (deri më 30 mars 1913) Pandeli Cale – ministër i Punëve Botore
Mehmet pashë Dëralla – ministër i Arsimit
Luigj Gurakuqi– ministër i Arsimit
Pandeli Çale (Hasan Prishtina, 15 shtator-10 tetor 1913) (Qemal Karaosmani, nëntor 1913-janar 1914) – ministër i Bujqësisë
Lef Nosi – ministër i Postë-Telegrafëve
Petro Poga– ministër i Drejtësisë
Preng Bidë Doda – zëvendëskryeministër
14 mars-20 maj 1914
Kryeministër – Turhan Pashë Përmeti
28 maj-3 shtator 1914
Kryeministër – Turhan Pashë Përmeti
5 tetor 1914-27 janar 1916
Kryeministër-Esat Pashë Toptani
25 dhjetor 1918-29 janar 1920
Kryeministër-Truhan Pashë Përmeti
Qeveritë pas Kongresit të Lushnjës
30 janar-14 nëntor 1920
Kryeministër – Sulejman Delvina
15 nëntor 1920 – 1 korrik 1921
Kryeministër – Iliaz Vrioni
11 korrik-16 tetor 1921
Kryeministër – Iliaz Vrioni
16 tetor–6 dhjetor 1921
Kryeministër – Pandeli Evangjeli
6 dhjetor 1921
Kryeministër – Qazim Koculi
12-24 dhjetor 1921
Kryeministër – Idhomeno Kosturi
24 dhjetor 1921-2 dhjetor 1922
Kryeministër – Xhaferr Ypi
2 dhjetor 1922-25 shkurt 1924
Kryeministër – Ahmet Zogu
3 mars-27 maj 1924
Kryeministër – Shefqet Vërlaci
30 maj-10 qershor 1924
Kryeministër – Iliaz Vrioni
16 qershor-24 dhjetor 1924
Kryeministër – Fan Noli
6-31 janar 1925
Kryeministër – Ahmet Zogu
12 shkurt-20 tetor 1927
Qeveri e Petro Pogës
24 tetor 1927-10 maj 1928
Qeveri e Iliaz Vrionit
11 maj–1 shtator 1928
Qeveri e Hiqmet Delvinës
5 shtator 1928-5 mars 1930
Kryeministër – Kostaq Kotta
6 mars 1930-11 prill 1931
Kryeministër – Pandeli Evangjeli
20 prill 1931-7 dhjetor 1932
Kryeministër – Pandeli Evangjeli
11 janar 1933-16 tetor 1935
Kryeministër Pandeli Evangjeli
21 tetor 1935- 7 nëntor 1936
Kryeministër – Mehdi Frashri
9 nëntor-7 prill 1939
Kryeministër Kostaq Kotta
Pushtimi Fashist
12 prill 1939-3 dhjetor 1941
Kryeministër – Shefqet Vërlaci
3 dhjetor 1941 – 4 janar 1943
Kryeministër – Mustafa Kruja
18 janar-11 shkurt 1943
Kryeministër – Ekrem Libohova
12 shkurt-28 prill 1943
Kryeministër – Maliq Bushati
11 maj-10 shtator 1943
Kryeministër – Ekrem Libohova
5 nëntor 1943-16 qershor 1944
Kryeministër – Rexhep Mitrovica
18 korrik-28 gusht
Kryeministër Fiqri Dine
6 shtator-25 tetor 1944
Kryeministër Ibrahim Biçakçiu
Regjimi komunist i Enver Hoxhës
23 tetor 1944-19 korrik 1954
Kryeministër Enver Hoxha
20 korrik 1954-18 dhjetor 1981
Kryeministër Mehmet Shehu
15 janar 1982-21 shkurt 1991
Kryeministër Adil Çarçani
Tranzicioni deri në ditët e sotme
22 shkurt–11 qershor 1991
Kryeministër – Fatos Nano
11 qershor-6 dhjetor 1991
Kryeministër – Ylli Bufi
18 dhjetor-13 prill 1992
Kryeministër Vilson Ahmeti
13 prill 1992–1 mars 1997
Kryeministër Aleksandër Meksi
11 mars-20 korrik 1997
Kryeministër Bashkim Fino
25 korrik 1997-28 shtator 1998
Kryeministër Fatos Nano
2 tetor 1998-25 tetor 1999
Kryeministër Pandeli majko
-28 tetor–29 janar 2002
Kryeministër -Ilir Meta
22 shkurt-25 korrik 2002
Kryeministër Pandeli Majko
29 korrik 2002-10 shtator 2005
Kryeministër Fatos Nano
10 shtator 2005 deri tani
Kryeministër Sali Berisha