Kulturë Përgjithmonë tradhtia!

Përgjithmonë tradhtia!

488
0
SHPËRNDAJE

Arta MARKU

 Është verë. Maria, protagonistja e librit “Dhjetë e gjysmë e mbrëmjes në verë” (Marguerite Duras, përkth. Mira Meksi, Bot. Dituria), ka pranuar alternativën e të shoqit për t’i kaluar pushimet në Spanjë. Gjendja në të cilën ndodhet e bën të jetë shpërfillëse ndaj zgjedhjes. Kanë marrë roverin e tyre të zi, të bijën, Juditën dhe shoqen e përbashkët, Klerën, një grua me të vërtetë e bukur dhe janë nisur drejt Madridit.

Rrebeshi i detyron të ndalojnë pak para se të mbërrijnë në kryeqytet. Një rrebesh vere, i tërsëllëmtë, nis dhe pushon papritmas e po aq papritmas ia nis sërish. Nuk mund të udhëtohet ashtu.

Në qytezën e vogël do të ishin ndalur ndoshta, pavarësisht rrebeshit, sepse muret e kishës aty i ka pikturuar GOJA dhe duhen parë.

Ama ngjarja që ka tronditur banorët duket edhe më intriguese se disa piktura, cilido qoftë autori. Rodrigo Paestra, ka kryer një vrasje të dyfishtë: ka vrarë të shoqen me të dashurin e saj ndërsa vetë është fshehur. Policët janë lëshuar rrugëve për të kapur vrasësin, kurse hotel Principali është tejmbushur nga turistët që i ka detyruar rrebeshi të ndalojnë aty.

Maria ka gjetur vend në një bar dhe teksa rrëkëllen gotat e njëpasnjëshme me manzanilla, dëgjon rrëfimet e banorëve për ngjarjen e padëgjuar. Në qetësinë që krijohet papritmas mes njërit rrebesh dhe tjetrit jehojnë emrat e vrasësit dhe të të dy të vrarëve që banorët i lakojnë pafund, me zë të lartë.

Rodrigo Paestra, qenkësh fshehur në një prej çative të qytetit. Shiu bie me tërsëllëm, pushon e rinis prapë pas pak minutash; nata ka zënë të mbulojë çatitë e shtëpive e majat e pemëve dhe po zbret poshtë në rrugë. Policët sillen rrotull, por atje ku është ngjitur Rodrigo Paestra ata nuk mund ta vënë re. Është ora dhjetë e gjysmë. Është mbrëmje.

***

Një rrëfim midis dy tradhtive.

E para është ajo e gruas së Rodrigo Paestrës. Askush nuk ia përmend emrin. Vetëm moshën, 19 vjeç. Fundja emri nuk ka rëndësi. Ajo është vetë tradhtia, thjesht tradhtia. Pikërisht si e tillë ajo e josh Marien. Çfarë mund të bësh me tradhtinë kur ajo është aty përballë teje? Kur ajo të prek, të cik, të lëndon? Rodrigo Paestra e ka vrarë tradhtinë, nuk e ka duruar dot dhe pastaj është fshehur mbi çati.

Kurse Maria, mesa duket, mendohet edhe pse nuk flet, nuk i tregon askujt asgjë, veç me veten shkëmben herë-herë ndonjë fjalë: tradhtia po i sillet rrotull edhe asaj, ajo e ndjen, e nuhat, ia sheh formën, siluetën… Ka pirë shumë, por manzanilla nuk ia ka humbur kthjelltësinë për të vëzhguar, hamendësuar, kuptuar.

Ajo është fija lidhëse mes Rodrigo Paestrës që ka vrarë gruan me të dashurin, dhe Pjerit që duket se po hidhet në krahët e Klerës. Paralelja nis e skicohet ngadalë: dy histori dashurie ecin përkrah me dy histori tradhtie.

***

Rodrigo Paestra dhe Maria janë dy shpirtra të trazuar me një fat të ngjashëm. Gruaja e re e Rodigo Paestrës kish joshur Toni Perezin; burri i Maries qenkësh joshur nga Klera e bukur. Historia e parë ku dashuria përzihet me tradhtinë ka marrë fund. Historia e dytë sapo fillon të marrë formë.

Dashuria dhe tradhtia shkojnë përkitazi në të njëjtën rrugë? Pas çdo dashurie ka zënë, gjithnjë, pritë tradhtia dhe ajo është e pashmangshme? Pse tradhton tek e fundit një burrë? Po një grua pse?

Në kulturën e lashtë greke tradhtia ishte një ngjarje aq e shpeshtë e po aq e jetuar me lehtësi dhe nuk gjykohej si mëkat. Përkundrazi, shihej si një gjë natyrale, njerëzore dhe e mundshme. Vetë dyshja Zeus & Hera ishte më e tronditura nga tradhtia. Po pastaj? Arratisjet e burrit ngjallnin zemërimin e gruas, e megjithatë Zeusi dhe Hera as që e çonin nëpër mend që të hiqnin dorë nga njëri-tjetri… Kështu në botën e zotave. Por edhe në atë të njerëzve dikur. Dhe me shumë gjasë kështu vazhdon ende të jetë. Në këtë konkluzion kanë arritur psikologët që thonë se një përqindje e lartë çiftesh tradhtojnë e tradhtohen e po aq e lartë është përqindja e çifteve, që pavarësisht tradhtisë, nuk heqin dorë nga njëri-tjetri. Sigurisht psikologët i shpjegojnë arsyet, por ne do të qëndrojmë te letërsia. Dhe letërsia, më shumë sesa me fenomenin preferon të merret me përjashtimin. Kështu edhe Margarit Durasi me “Dhjetë e gjysmë e mbrëmjes në verë”. Kështu edhe Maria, e cila, e pagjumë dhe gjysmë e dehur, teksa nga ballkoni dallon, mbi kulmin e një çatie, trupin e paformë e të mbështjelle me batanije të murrme të Rodrigo Paestrës, arrin të pikasë në një tjetër ballkon siluetat e puthitura të Pjerit dhe Klerës që kanë përfituar nga ikja e dritave, për t’iu fshehur syve të saj. Është ora dhjetë e gjysmë e mbrëmjes. Është verë…

***

Kësaj nate vere, në orën 10 e gjysmë, shfaqja para syve të saj, njëkohshëm e siluetës së Rodrigos që ka kryer një krim pasioni dhe e trupave të puthitur të të shoqit dhe Klerës, e ka vënë në mendime. Rodrigoja ishte ndjerë keq i mbështjellë nga tradhtia. Edhe ajo, natyrisht. Është përballë humbjes. Në një çast i duket sikur gjen te Rodrigoja pasqyrimin e dhimbjes së saj…

E thërret nga ballkoni. Bujtësit e hotelit i ka zënë gjumi. E thërret sërish. Tani edhe silueta e trupave të puthitur është futur brenda e ndoshta flenë edhe Pjeri me Klerën, në ndonjë korridor.

Maria vazhdon të thërrasë Rodrigon.

Në fillim ai nuk përgjigjet. Jo se nuk e dëgjon por se nuk do që të zbulohet, derisa ndjen se këmbënguljet e Maries janë miqësore dhe se ajo nuk mundet e as nuk do që t’i bëjë keq. Mënjanon batanijen, dhe kur e pikas Marien në ballkonin përtej, i ngre dorën si shenjë përshëndetjeje. Nuk ia shohin tiparet e fytyrës njëri- tjetrit as gjatë çasteve kur shkreptijnë vetëtima, por diçka nga brenda i bën të ndjejnë fijet lidhëse të të dy qenieve të lënduar nga tradhtia. Ndjesitë e gjithsecilit prej tyre, nisin e komunikojnë me valë…

Maria zbret në oborr. Rrebeshet, si dhe më parë. Ndalin papritmas e po aq papritmas rinisin. Gruaja merr makinën, rrotullohet rrugicave dhe shkon mu poshtë çatisë ku është fshehur Rodrigo. E thërret dhe ai i përgjigjet duke e ndjerë se është rruga e vetme e shpëtimit. Lëshohet poshtë dhe më në fund roveri i zi i Maries merr rrugën jashtë qytetit. Dy shpirtrat e trazuar e të tradhtuar janë gati për t’u arratisur. Për t’i shpëtuar dhimbjes së tyre? Ndoshta.

Bujtësit në hotel flenë e bashkë me ta edhe Pjeri me Klerën…

***

Deri këtu nuk kemi mbërritur ende te pika kulmore e librit “Dhjetë e gjysmë e mbrëmjes në verë”.

Është një histori e shtrirë, por jo në një rrafsh me tokën. Është një histori e pezullt edhe pse duket sikur asgjë nuk po ndodh. Është një rrëfim i thjeshtë me fjalë që burojnë. Kurse padurimi është ngërthyes. Çfarë do të ndodhë? Si do të vejë puna e Rodrigo Paestrës, një burrë i tradhtuar nga gruaja e tij prej vetëm 6 muajsh? Si do të vejë historia e Maries, e mbështjellë nga avuj alkooli ende pa hapur sytë e deri vonë në mbrëmje? A do ta kapin policët burrin vrasës? A do ta ndalin makinën e Maries, në ndenjësen e pasme të së cilës, mbuluar me batanije, është fshehur Rodrigoja? A do të mbetet Maria vetëm ndërsa Pjeri dhe Klera do ta finalizojnë dashurinë e tyre të fshehtë? A do të arratisen bashkë shpirtrat që i bashkon e njëjta vuajtje?

Është verë në Spanjë dhe avujt frymëzënës që lëshon toka duken sikur barabiten me afshet e pasioneve njerëzore.

***

Te “Dhjetë e gjysmë e mbrëmjes në verë” dashuria dhe tradhtia ecin paralel, në të njëjtën rrugë, ecin përkitazi. Jemi në labirintet e psikes, në momentet kur ndjenja dhe emocioni bëjnë ligjin duke e lënë arsyen në ftohtësinë e vet…

15 korrik 2017 (gazeta-Shqip.com)