Ekonomi Kapitalizmi, kura e mjedisit

Kapitalizmi, kura e mjedisit

115
SHPËRNDAJE

Kapitalizmi i kohëve moderne akuzohet se është i papajtueshëm me ruajtjen mbrojtjen e mjedisit dhe se vetëm vendet e zhvilluara ekonomikisht mund  të arrijnë të ndërrmarin vendime për mbrojtjen e mjedisit. Këto deklarata janë  të përsëritura kaq shpesh që shumica e njerëzve i konsiderojnë ato të vërteta pa vënë në pikëpytje llogjikën e tyre.

Edhe pse këto teori zakonisht shpjegojnë vetëm një anë të medaljes, ka të paktën dy teori  që e kundërshtojnë këtë parim:

Zhvillimi më i madh dhe nivelet më të mëdha të konsumit ushtrojnë presion mbi variablat mjedisorë. Nuk mund të ketë rritje të pafundme në një botë me burime të kufizuara. Liria ekonomike gjithashtu do të thotë se kompanitë nuk marrin parasysh ekosistemet që po shkatërrojnë për të rritur përfitimet e tyre. Këto pikëpamje kanë të bëjnë me ekologjinë politike dhe eko-socializmin.

Liria më e madhe ekonomike kërkon një zhvillim më të madh, i cili për pasojë çon në një cilësi më të madhe mjedisore, pasi konsumatorët e kërkojnë atë. Për më tepër, mbrojtja e të drejtave pronësore siguron mjedisin e jashtëm. Kjo pikëpamje ka të bëjë me programet e ekonomisë dhe studimit që kombinojnë ekonominë dhe ambientalizmin.

http://gazeta-shqip.com/lajme/wp-content/uploads/2019/02/imgad.gif

Çfarë na tregojnë të dhënat?

Kur kombinojmë të dhënat mjedisore me të dhënat e lirisë ekonomike, shohim se historia është shumë e ndryshme nga ajo që zakonisht na thuhet. Vendet me më shumë liri ekonomikë janë ato me cilësinë më të lartë mjedisore. Nuk duket të jetë një tregti midis cilësisë së mjedisit dhe zhvillimit ekonomik – në vend, ajo tregon të kundërtën.

Nëse i rendisim vendet  në saj të gjendjes mjedisore, se vendet të cilat kanë nivel më të lartë lirie ekonomike pozicionohen me lart.

Raporti midis lirisë ekonomike dhe mjedisit është me pozitiv në vendet e zhvilluara si tregon edhe grafiku i mëposhtëm.

Analiza e regresionit tregon se për çdo rritje të një pike në Indeksin e Lirisë Ekonomike, ka një rritje me 0,96 pikë në Indeksin e Performancës Mjedisore. Korrelacioni pozitiv nuk mund të ishte më i qartë.

Kritikat duket se nuk kanë prova. Marrëdhënia midis dy variablave nuk ekziston, niveli i investimeve të huaja direkte nuk arrin të përcaktojë nivelin e performancës mjedisore. Nuk mund të konfirmojmë se vendet e lira dhe të pasura e eksportojnë ndotjen e tyre duke i zhvendosur kompanitë në vendet më zhvillim më të ulët ekonomik. Megjithatë, mund të konfirmojmë se investimi i huaj “eksporton” praktikat e mira mjedisore për vendet në zhvillim.

Nëse analizojmë investimet e huaja direkte nga vendet me një performancë shumë të lartë mjedisore – mbi 85 pikë në indeks – dhe vendet me performancë shumë të dobët mjedisore – nën 50 pikë në indeks – shohim se ish-investimet mezi investojnë në mjedis. Më pak se 0.1% e investimeve të huaja të drejtpërdrejta nga vendet “më të pastra” shkon në vendet më të ndotura. Nga 25 vendet “të pastra”, 14 nuk kanë një investim të vetëm në vendet e pozicionuara më poshtë”. Nga 11 të mbeturit, vetëm një e kalon 5% të investimeve të saj drejt këtyre vendeve . Vetëm dy vende ndajnë më shumë se 1% të investimit të tyre drejt vendeve më të ndotura.

Ekzistojnë disa teori që shpjegojnë se si vendet më të lira, përveç që janë më të begatë, tentojnë të kujdesen më shumë për mjedisin. Në të njëjtën mënyrë, ka teori që ekspozojnë marrëdhënien e kundërt: aq më e madhe është liria ekonomike, aq më e degraduar mjedisi. Të dyja teoritë bazohen në pikëpamjet e kundërta botërore, çka e bën interesante është krahasimi i këtyre teorive me të dhënat në dispozicion. Me të dhënat në fjalë, duket se teoria më e afërt me realitetin është ajo që pretendon se liria më e madhe ekonomike gjeneron rezultate më të mira mjedisore. Kjo marrëdhënie nuk është e pakundërshtueshme; cilësia e mirë e mjedisit varet nga shumë variabla të tjerë. Megjithatë, është e qartë se si zhvillohet kapitalizmi, po kështu edhe cilësia e mjedisit fizik.

Atlasi.al