Debati mbi projektin turistik në Zvërnec ka rikthyer përplasjen e njohur mes zhvillimit ekonomik dhe shqetësimeve mjedisore.

Nga njëra anë qëndrojnë investitorët dhe mbështetësit e projektit, të cilët argumentojnë se zona ka nevojë për infrastrukturë moderne turistike.

Nga ana tjetër janë grupet e aktivistëve dhe banorëve që shprehin frikën se zhvillimi mund të kufizojë aksesin publik në bregdet dhe të ndryshojë karakterin natyror të zonës.

Por një vështrim në historinë e rajonit tregon se debate të ngjashme nuk janë të reja.

Rasti i Budvës dhe Shën Stefanit

Në Mal të Zi, projekte të mëdha turistike në zonat bregdetare kanë shkaktuar shpesh kundërshtime publike.

Një nga rastet më të njohura lidhet me zonën e “Shën Stefanit” pranë Budvës, ku gjatë viteve janë zhvilluar protesta kundër investimeve turistike, privatizimit të hapësirave dhe ndryshimeve urbanistike.

Megjithatë, pavarësisht kundërshtimeve fillestare, Shën Stefani dhe Riviera e Budvës konsiderohen sot ndër destinacionet më të njohura turistike në Ballkan, duke tërhequr vizitorë nga e gjithë bota dhe duke gjeneruar të ardhura të konsiderueshme për ekonominë lokale.

Përkrahësit e zhvillimit në Zvërnec e përdorin shpesh këtë shembull për të argumentuar se kundërshtimet ndaj investimeve të mëdha janë një fenomen i zakonshëm, por që në disa raste rezultatet afatgjata kanë sjellë përfitime ekonomike dhe turistike.

Një nga debatet më të forta lidhet me përfaqësimin e interesit publik.

Sipas mbështetësve të projektit, shumica e personave që kundërshtojnë investimin nuk zotërojnë prona brenda territorit të projektit, por në zona përreth.

Ata argumentojnë se pretendimet për humbjen e aksesit në det janë të parakohshme dhe se projekti duhet të gjykohet mbi dokumentacionin përfundimtar dhe garancitë ligjore që do të ofrohen.

Nga ana tjetër, aktivistët insistojnë se çështja nuk lidhet me pronësinë private, por me të drejtën publike për të përdorur hapësirat bregdetare dhe me ndikimin që mund të ketë zhvillimi në ekosistemin e lagunës së Nartës dhe zonës së mbrojtur të Zvërnecit.

Një potencial i pashfrytëzuar?

Zvërneci njihet për peizazhin natyror, pyllin me pisha dhe manastirin historik, por mbetet një destinacion me infrastrukturë turistike të kufizuar.

Vizitorët e zonës shpesh përballen me mungesë shërbimesh, strukturash akomoduese dhe aktiviteteve turistike që mund të zgjasin qëndrimin e tyre.

Mbështetësit e investimit argumentojnë se kjo është pikërisht arsyeja pse zona nuk arrin të tërheqë flukse të konsiderueshme turistësh, ndërsa kundërshtarët paralajmërojnë se zhvillimi intensiv mund të rrezikojë vlerat natyrore që e bëjnë Zvërnecin unik.

Pyetja që ngrihet sot është nëse Shqipëria duhet të ndjekë modele të ngjashme me ato të ndjekura në pjesë të tjera të Adriatikut, apo të ruajë zonat bregdetare nga ndërhyrjet e mëdha turistike.

Përvojat e Ballkanit tregojnë se pothuajse çdo investim strategjik në bregdet është shoqëruar me debate, protesta dhe mosmarrëveshje.

Por ato tregojnë gjithashtu se sfida kryesore nuk është vetë zhvillimi, por mënyra se si ai realizohet: me transparencë, respekt për mjedisin dhe garanci që interesat publike të mos cenohen.

Ndërsa debati për Zvërnecin vazhdon, mbetet për t’u parë nëse kjo zonë do të ndjekë rrugën e destinacioneve që u transformuan në qendra turistike të rëndësishme, apo do të mbetet një potencial ende i pashfrytëzuar në hartën turistike shqiptare.