Zgjerimi i Bashkimit Europian po rikthehet në qendër të agjendës së Brukselit, me Shqipërinë dhe Malin e Zi që konsiderohen ndër vendet kandidate më pranë përfundimit të negociatave, ndërsa Ukraina dhe Moldavia po avancojnë në procesin e integrimit.

Sipas Euronews, ritmi i negociatave është rritur ndjeshëm dhe zyrtarët europianë kanë vënë në dukje se gjatë muajve të fundit janë mbyllur më shumë kapituj negociues sesa në periudha të gjata të viteve të mëparshme.

Ky zhvillim shihet si një mundësi për BE-në që, pas një periudhe të gjatë pa zgjerime, të nisë një valë të re anëtarësimesh. Për Brukselin, zgjerimi nuk lidhet vetëm me integrimin ekonomik dhe politik, por gjithnjë e më shumë edhe me sigurinë dhe përballimin e sfidave gjeopolitike.

Shqipëria dhe Mali i Zi, për shkak të madhësisë së tyre relativisht të kufizuar, nuk pritet të ndryshojnë ndjeshëm ekuilibrat brenda Unionit. Megjithatë, përparimi i tyre hap diskutime të reja për mënyrën se si do të trajtohen vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor, veçanërisht Serbia.

Në të njëjtën kohë, Ukraina dhe Moldavia po përshpejtojnë përpjekjet për integrimin europian. Ukraina paraqet sfidën më të madhe për BE-në, për shkak të madhësisë së territorit, popullsisë dhe peshës së saj strategjike. Një anëtarësim i ardhshëm i Kievit do të kishte ndikim të rëndësishëm në politikat e jashtme, të sigurisë dhe të mbrojtjes së Unionit.

Një faktor tjetër që mund të ndikojë në panoramën e zgjerimit është Islanda, e cila po shqyrton mundësinë e rikthimit në rrugën e negociatave për anëtarësim.

Përballë perspektivës së një BE-je me 30 ose më shumë shtete, Brukseli po diskuton edhe ndryshime të rëndësishme institucionale. Në tryezë janë propozime për kufizimin e përdorimit të unanimitetit në fusha të caktuara, një Komision Europian më të vogël dhe mekanizma më të fortë për mbrojtjen e demokracisë dhe sundimit të ligjit.

Një tjetër ide është integrimi gradual i vendeve kandidate, duke u dhënë atyre akses në disa përfitime të BE-së përpara anëtarësimit të plotë.

Megjithatë, procesi përballet me pengesa politike. Disa shtete anëtare kanë shqetësime për zgjerimin e mëtejshëm, ndërsa përvoja e Maqedonisë së Veriut, e cila është përballur me bllokime dypalëshe gjatë rrugës së saj europiane, tregon se negociatat nuk janë garanci automatike për anëtarësimin.

Një prej pikave më të ndjeshme mbetet faza e ratifikimit. Nëse një vend anëtar do të refuzonte një traktat pas përfundimit të negociatave, procesi do të përballej me një situatë jashtëzakonisht të komplikuar.

Në këtë kuadër, Mali i Zi mund të shërbejë si një nga testet e para për valën e ardhshme të zgjerimit. Ritmi i negociatave të Podgoricës dhe progresi i Shqipërisë mund të ndikojnë edhe në mënyrën se si do të strukturohet paketa e ardhshme e anëtarësimeve.

Ekspertët paralajmërojnë se BE-ja duhet të përgatitet edhe për skenarë alternativë, në mënyrë që një pengesë në ratifikimin e një vendi kandidat të mos kthehet në një krizë për të gjithë procesin e zgjerimit.