Bregdet verior afrikan i Mesdheut, në pjesën që i përket Marokut, është i mbushur me territore spanjolle. Më të rëndësishmet janë ato që përfshijnë Ceutën dhe Melillën, dy qytete autonome që kanë afërsisht të njëjtin numër banorësh (rreth 85 mijë secili) dhe ndodhen rreth 400 kilometra larg njëri-tjetrit.

Përveç tyre, Spanjës i përkasin edhe disa copa të tjera toke të pabanuara: një zonë e vogël bregdetare, ku ndodhet vetëm një post ushtarak, si edhe disa ishuj të vegjël pranë bregut. Këto janë ish-fortesa që prej shekujsh janë pjesë e Mbretërisë së Spanjës dhe që nuk u integruan kurrë administrativisht në Protektoratin Spanjoll të Marokut (1912–1956), as në strukturat e tjera koloniale përmes të cilave Madridi kontrollonte pjesë të Afrikës së Veriut. Vlerësohet se mbi 40 për qind e banorëve të Ceutës që kanë shtetësi spanjolle janë të besimit mysliman. Në qytet ekziston gjithashtu një komunitet hebre dhe një komunitet hindu me rrënjë të hershme historike. Emigrantët e rregullt me shtetësi marokene janë rreth 4.500. Edhe Melilla ka një përbërje demografike shumë të ngjashme.

Pozicioni gjeografik i këtyre dy qyteteve bën që presioni migrator në kufijtë e tyre me Marokun të jetë i vazhdueshëm dhe i lartë. Edhe në të kaluarën ka pasur momente emergjence. Në vitet 2005, 2014 dhe 2018 u regjistruan valë të papritura, gjatë të cilave qindra ose mijëra emigrantë u përpoqën të hynin në Ceutë ose Melillë, qoftë nga deti, qoftë duke kapërcyer gardhet kufitare, duke shkaktuar përplasje me forcat e rendit. Nga këto incidente pati të vdekur dhe të plagosur.

Rasti më i bujshëm ndodhi në maj të vitit 2021, kur rreth 10 mijë emigrantë hynë ilegalisht në Ceutë brenda vetëm dy ditësh. Kjo valë migratore ishte kulmi i një krize diplomatike mes Spanjës dhe Marokut. Rabati kishte reaguar ashpër pasi Madridi kishte pranuar të shtronte në një spital spanjoll, nën identitet të rremë, liderin e Frontit Polisario, lëvizjes së armatosur që lufton për pavarësinë e Saharasë Perëndimore, ish-koloni spanjolle që sot kontrollohet nga Maroku.

Edhe atëherë, emigrantët u riatdhesuan brenda pak ditësh. Edhe në rastin aktual, disa analistë kanë sugjeruar se sulmi i papritur ndaj kufijve mund të jetë lehtësuar nga autoritetet marokene, si reagim ndaj vizitës miqësore që kryeministri spanjoll Pedro Sánchez zhvilloi ditët e fundit në Algjeri. Algjeria është mbështetësi kryesor rajonal i Frontit Polisario. Megjithatë, Ministria e Jashtme e Spanjës ka përjashtuar çdo lidhje mes ngjarjeve dhe vizitës së fundit të kryeministrit, duke theksuar se marrëdhëniet me qeverinë marokene janë aktualisht të shkëlqyera dhe se Rabati po bashkëpunon “në mënyrë besnike dhe të vazhdueshme” për menaxhimin e situatës në Ceutë.

Gjatë dekadave të fundit, marrëdhëniet mes Rabatit dhe Madridit kanë kaluar nga periudha bashkëpunimi në momente tensionesh të forta. Një prej tyre ishte kriza e vitit 2002 rreth ishullit Perejil – praktikisht një shkëmb i vogël – i cili, megjithëse ndodhet gjeografikisht pranë Marokut, administrohet nga Spanja.

Kjo edhe sepse Rabati e sheh me njëfarë shqetësimi praninë, përgjatë bregdetit të tij, të këtyre territoreve ku flitet spanjisht dhe që përfaqësojnë një kujtesë të epokës koloniale. Nga ana tjetër, Maroku e di mirë se Spanja ka nevojë për bashkëpunimin e tij për të kontrolluar flukset e emigracionit të paligjshëm drejt këtyre qyteteve “afrikane”, të cilat janë plotësisht territor i Bashkimit Evropian, por për shkak të pozicionit të tyre gjeografik mbeten veçanërisht të ekspozuara ndaj tentativave për hyrje të paligjshme. Pikërisht për këtë arsye, në vitin 2022 qeveria e Pedro Sánchez ndryshoi qëndrimin tradicional të Spanjës ndaj Saharasë Perëndimore, duke u rreshtuar de facto me pozicionin e Rabatit, i cili e konsideron atë territor pjesë të Marokut. Ky ishte një ndryshim i madh, pasi Sahara Perëndimore ishte një koloni spanjolle deri në mesin e viteve 1970, kur Spanja u tërhoq me nxitim, duke e lënë territorin në fatin e tij.