Dy përfaqësues republikanë në Kongresin amerikan i kanë kërkuar Sekretarit të Shtetit, Marco Rubio, të shqyrtojë mundësinë e vendosjes së kufizimeve të vizave për zyrtarët shqiptarë të dyshuar për korrupsion të rëndë. Në një letër drejtuar administratës amerikane, ata shprehin shqetësimin për gjendjen e demokracisë dhe sundimin e ligjit në Shqipëri.

Nisma mban firmat e kongresmenit Joe Wilson nga Karolina e Jugut dhe Keith Self nga Teksasi, i cili drejton Nënkomisionin për Evropën në Dhomën e Përfaqësuesve.

Në letrën e tyre, republikanët vlerësojnë mbështetjen që SHBA-ja i ka dhënë reformës në drejtësi në Shqipëri, por paralajmërojnë se arritjet e deritanishme mbeten të brishta dhe mund të rrezikohen nga zhvillimet e fundit politike.

Ata i kërkojnë Departamentit amerikan të Shtetit të shqyrtojë zbatimin e nenit 7031(c), një dispozitë ligjore që lejon kufizimin e hyrjes në SHBA për shtetas të huaj ndaj të cilëve ka informacion të besueshëm për përfshirje në korrupsion të rëndësishëm. Sipas këtij mekanizmi, masat mund të përfshijnë edhe familjarët e afërt të personave të shpallur të papërshtatshëm për hyrje në territorin amerikan.

Përveç çështjes së korrupsionit, dy kongresmenët kërkojnë sqarime mbi fondet dhe ndihmën amerikane për reformën në drejtësi, si dhe mbi bashkëpunimin e Ambasadës së SHBA-së në Tiranë me institucionet shqiptare për garantimin e sigurisë së protestuesve dhe gazetarëve. Përgjigjet nga administrata amerikane janë kërkuar deri më 5 nëntor.

Në fokus, hetimet ndaj Belinda Ballukut

Një pjesë e letrës i kushtohet çështjes së ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku, ndaj së cilës janë zhvilluar hetime lidhur me dyshime për ndërhyrje në procedurat e prokurimit publik për ndërtimin e rrugëve.

Sipas raportimit të Fox News, Wilson dhe Self kërkojnë informacion mbi ecurinë e kësaj çështjeje, duke ngritur pikëpyetje për pavarësinë e institucioneve të drejtësisë dhe ndikimin e mundshëm politik në hetime.

Prokuroria u është drejtuar deputetëve për autorizimin e nevojshëm për arrestimin e Ballukut, por kërkesa nuk mori miratimin e Kuvendit. Kryeministri Edi Rama e kishte kundërshtuar atë, duke e cilësuar antikushtetuese.

Kongresmenët argumentojnë se institucionet e drejtësisë që luftojnë korrupsionin duhet të ushtrojnë funksionet e tyre pa presion politik. Sipas tyre, ndërhyrjet në çështjet që përfshijnë zyrtarë të lartë mund të dëmtojnë besimin te institucionet dhe efektivitetin e reformës në drejtësi.

Megjithatë, pretendimet ndaj Ballukut mbeten objekt i procedurave ligjore dhe nuk përbëjnë në vetvete provë të fajësisë.

Shqetësime edhe për protestat dhe llogaridhënien politike

Në deklaratat e tij për Fox News, Joe Wilson ka shprehur shqetësim për situatën politike në Shqipëri dhe reagimin e autoriteteve ndaj qytetarëve që kërkojnë llogaridhënie.

Në letër dhe në qëndrimet e bëra publike, vëmendje u kushtohet edhe protestave në Tiranë, ku demonstruesit kanë kërkuar dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama. Tubimet janë shoqëruar me përplasje me policinë dhe incidente pranë institucioneve shtetërore dhe selisë së Partisë Socialiste.

Rama ka refuzuar thirrjet për largimin e tij nga detyra dhe ka propozuar dialog me protestuesit. Ai ka deklaruar gjithashtu se interesa të huaja synojnë të pengojnë integrimin evropian të Shqipërisë.

Wilson ka ngritur edhe shqetësime për korrupsionin dhe lidhjet e pretenduara mes zyrtarëve publikë dhe trafikut të narkotikëve, pa qenë këto deklarime një përcaktim gjyqësor i përgjegjësisë së personave të përmendur.

Ndërkohë, ish-ambasadori shqiptar Agim Nesho ka krahasuar zhvillimet në Shqipëri me protestat kundër korrupsionit në Serbi, duke i lidhur demonstratat me kërkesat për më shumë përgjegjshmëri nga ana e politikës.

Shqipëria, vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian që prej vitit 2014, vijon të përballet me sfida që lidhen me korrupsionin, pavarësinë e institucioneve dhe luftën kundër krimit të organizuar. Këto çështje mbeten pjesë e rëndësishme e debatit mbi ecurinë e reformave dhe procesin e integrimit evropian.