Debati mbi përdorimin e ajrit të kondicionuar në Evropë është rikthyer në qendër të vëmendjes mes valëve gjithnjë e më intensive të të nxehtit. Në një opinion të publikuar së fundmi, qëndrimi skeptik i disa vendeve evropiane ndaj kondicionerëve është cilësuar madje si “vetëvrasës”, duke argumentuar se hezitimi për përdorimin e tyre mund të ketë pasoja të rënda për shëndetin publik.

Sipas të dhënave të përmendura në analizë, vetëm gjatë javës së kaluar temperaturat ekstreme lidhen me mbi 20 mijë vdekje në Evropë. Franca raportohet të ketë regjistruar më shumë se 2 mijë viktima, Belgjika 1,222 dhe Holanda rreth 480.

Megjithatë, pavarësisht valëve të nxehtësisë që po bëhen gjithnjë e më të shpeshta, shumë shtete evropiane vazhdojnë të jenë të rezervuara ndaj instalimit të kondicionerëve. Argumentet kryesore lidhen me ndikimin në mjedis, konsumin e energjisë dhe, në disa raste, me pretendimet për efekte të padëshiruara shëndetësore. Në vend të tyre, autoritetet lokale shpesh promovojnë masa të tjera, si shtimi i hapësirave të gjelbra dhe mbjellja e pemëve në zonat urbane.

Historia e ajrit të kondicionuar daton në vitin 1902, kur inxhinieri amerikan Willis Carrier zhvilloi sistemin e parë modern të ftohjes së ajrit në Buffalo, New York, duke përdorur një spirale me ujë të ftohtë. Që prej asaj kohe teknologjia ka evoluar ndjeshëm. Sot, rreth 90% e banesave në Shtetet e Bashkuara janë të pajisura me ajër të kondicionuar, ndërsa në Japoni kjo përqindje është edhe më e lartë.

Në kontrast me këto vende, në Evropë vetëm rreth një në pesë familje disponon një sistem të tillë. Edhe pse klima evropiane ka qenë tradicionalisht më e butë, kritikët vënë në dukje se vende me klimë edhe më të ftohtë, si Kanadaja, kanë instaluar kondicionerë në afro dy të tretat e banesave.

Sipas tyre, argumenti se temperaturat e larta janë një fenomen i ri nuk qëndron plotësisht, pasi vala e të nxehtit e vitit 2003 në Evropë shkaktoi mbi 70 mijë viktima. Ata kundërshtojnë gjithashtu pretendimin se ndërtesat evropiane nuk janë të përshtatshme për sisteme ftohjeje, duke theksuar se pothuajse 80% e fondit të banesave është ndërtuar pas vitit 1945.

Analiza evidenton se një ndër pengesat kryesore mbeten rregulloret urbanistike dhe kostoja e lartë e energjisë. Në disa shtete, instalimi i kondicionerëve kufizohet nga politikat e planifikimit urban ose nga objektivat për eficiencën energjetike.

Në Britani, rregulloret kufizojnë në praktikë vendosjen e kondicionerëve në shumë banesa të reja. Ndërkohë, në kantonin zviceran të Gjenevës, pronarët duhet të paraqesin dokumentacion mjekësor që justifikon nevojën për instalimin e tyre.

Edhe sektori shëndetësor paraqet mungesa. Në Gjermani, vetëm rreth një e treta e spitaleve disponojnë dhoma me ajër të kondicionuar për pacientët, ndonëse të moshuarit dhe personat me sëmundje kronike konsiderohen grupet më të rrezikuara gjatë temperaturave ekstreme.

Ndërsa kundërshtarët argumentojnë se zgjerimi i përdorimit të kondicionerëve do të rriste emetimet që ndikojnë në ndryshimet klimatike, mbështetësit e tyre theksojnë se prioritet duhet të jetë mbrojtja e jetës së njerëzve. Ata nënvizojnë se emetimet e lidhura me sistemet e ftohjes janë dukshëm më të ulëta se ato të prodhuara nga sistemet e ngrohjes, të cilat rrallëherë bëhen objekt debatesh për kufizim.