Shtetet e Bashkuara dhe Ukraina kanë nënshkruar një marrëveshje të rëndësishme për bashkëpunim në fushën e burimeve natyrore, pas negociatash disa mujore. Marrëveshja synon krijimin e një fondi të përbashkët investimi për zhvillimin e mineraleve strategjike të Ukrainës, duke vendosur bazat për një partneritet afatgjatë ekonomik dhe politik.
Ministrja ukrainase e Ekonomisë, Yulia Svyrydenko, dhe Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, morën pjesë në ceremoninë zyrtare të nënshkrimit në Uashington. Marrëveshja u cilësua si një hap kyç për rindërtimin dhe pavarësinë energjetike të Ukrainës.
Fondi do të funksionojë me ndarje të barabartë 50/50 midis dy vendeve, pa borxhe dhe pa tatime mbi fitimet. SHBA do të ndihmojë në tërheqjen e investimeve perëndimore dhe do të ofrojë mbështetje teknologjike për zhvillimin e sektorëve të naftës, gazit dhe mineraleve kritike si grafiti, titani dhe litiumi.
“Marrëveshja i dërgon një sinjal të qartë Rusisë: Ukraina ka partnerë të fortë dhe të përkushtuar,” thuhet në deklaratën e Departamentit Amerikan të Thesarit. Përfshihet gjithashtu edhe ndihmë shtesë për Ukrainën, përfshirë mundësinë e sistemeve të mbrojtjes ajrore, por nuk është konfirmuar një garanci zyrtare sigurie.
Ukraina zotëron rreth 5% të lëndëve të para kritike në botë, përfshirë 19 milionë ton rezerva të grafitit. Megjithatë, sfida të mëdha vazhdojnë, pasi një pjesë e pasurive ndodhet në territore të pushtuara nga Rusia dhe më shumë se një e katërta e territorit ukrainas është e kontaminuar me mina.
Presidenti amerikan Donald Trump, i cili ishte i përfshirë në fazat e hershme të diskutimeve, e quajti marrëveshjen një “hakmarrje ekonomike” për fondet e mëdha që SHBA ka dhënë për ndihmë ndaj Ukrainës, duke e përshkruar si më të favorshme sesa ndihma e drejtpërdrejtë ushtarake.
Marrëveshja do të hyjë në fuqi pasi të ratifikohet nga parlamenti ukrainas.