Pasojat ekonomike të valës së zgjatur të të nxehtit që ka goditur Evropën këtë verë, kanë nisur të ndihen në ekonomitë e vendeve, duke rënduar buxhetet qeveritare dhe duke prekur sektorë të rëndësishëm si energjia, transporti, bujqësia dhe turizmi. Temperaturat rekord dhe thatësira, të cilat sipas shkencëtarëve po përkeqësohen nga ngrohja globale, kanë shkaktuar probleme serioze në prodhimin e energjisë dhe transportin, ndërsa sezoni i zjarreve të këtij viti po shkon drejt të qenit më i keqi i regjistruar ndonjëherë në Evropë.

Ekonomistët dhe akademikët vlerësojnë se dëmi total ndaj ekonomisë evropiane mund të arrijë në qindra miliarda euro. Megjithatë, paralajmërimi është se kjo mund të jetë vetëm fillimi, pasi kostot ekonomike pritet të rriten edhe më shpejt se temperaturat. Evropa po përballet me ndryshime klimatike më të shpejta se çdo kontinent tjetër dhe pasojat po reflektohen tashmë në financat publike, inflacion, turizëm dhe mënyrën se si prodhohet energjia dhe transportohen mallrat.

Temperaturat rekord të qershorit dhe korrikut kanë shkaktuar dëme të konsiderueshme në sektorë të ndryshëm. Nivelet e ulëta të ujit kanë kufizuar rëndë trafikun në lumenjtë Rhine dhe Danub, dy prej arterieve kryesore të transportit të mallrave në Evropë. Ndërkohë, më shumë se gjashtë reaktorë bërthamorë në Rumani dhe Hungari kanë pezulluar ose reduktuar operacionet për shkak të problemeve me ftohjen. Edhe vlerësimet për prodhimin bujqësor janë rishikuar në rënie. Kulturat e korrura më vonë, përfshirë misrin dhe lulediellin, kanë raportuar humbje prej 6 deri në 7% që në korrik.

Nxehtësia ekstreme po ndikon gjithashtu në produktivitetin e punëtorëve dhe ka shkaktuar dhjetëra mijëra viktima. Vetëm Gjermania ka raportuar më shumë se 10 mijë vdekje të lidhura me temperaturat e larta. Në të njëjtën kohë, kostot e përballimit të emergjencave, nga shuarja e zjarreve deri te kufizimi i konsumit të energjisë elektrike, po rëndojnë më tej buxhetet publike.

Sipas vlerësimeve të ING, bllokimi i transportit në lumin Rhine mund të ulë me 0.3 pikë përqindjeje PBB-në e Gjermanisë gjatë vitit 2026. Në Hungari, Banka MBH vlerëson se çdo javë që termocentrali më i madh bërthamor i vendit qëndron jashtë funksionit kushton rreth 0.1 pikë përqindjeje të PBB-së. Ndërkohë, Allianz vlerëson se vetëm vala dyjavore e të nxehtit në qershor do të ulë me 0.3 pikë përqindjeje PBB-në evropiane.

Ndryshimi i klimës mund të ulë gjithashtu rritjen ekonomike me 5 deri në 7% deri në vitin 2030 në ekonomitë më të ekspozuara, si Spanja, Franca dhe Italia. Me ekonominë e eurozonës që pritet të rritet vetëm me 1% këtë vit, ndikimi i temperaturave ekstreme konsiderohet veçanërisht i rëndësishëm. Megjithatë, ekonomistët paralajmërojnë se pasojat e plota mund të shfaqen vetëm gjatë viteve të ardhshme. Ngjarjet ekstreme të motit shkaktojnë një zinxhir pasojash ekonomike që vazhdojnë edhe pasi vala e të nxehtit ka përfunduar.

Evropa Jugore pritet të jetë ndër rajonet më të goditura, për shkak të temperaturave më të larta dhe ekspozimit ndaj thatësirave dhe zjarreve. Ekonomistët paralajmërojnë se ndryshimi i klimës mund të ndikojë edhe në turizëm. Temperaturat që arrijnë në 45 gradë Celsius mund t’i bëjnë destinacionet e Evropës Jugore më pak tërheqëse gjatë muajve të pikut të verës.

Në të ardhmen, turistët mund të zgjedhin më shumë vendet e Evropës Veriore ose të udhëtojnë drejt jugut gjatë periudhave më të freskëta të vitit. Ndryshimi i klimës pritet të ndikojë gjithashtu në çmimet e ushqimeve. Temperaturat ekstreme kanë një ndikim më të madh në çmime në zonat që janë tashmë më të ngrohta, duke e bërë Evropën Jugore veçanërisht të ekspozuar.

Sipas një vlerësimi, nxehtësia ekstreme e vitit 2022 rriti inflacionin në eurozonë me 0.34 pikë përqindjeje përmes rritjes së çmimeve të ushqimeve. Ndikimi i krizës klimatike po ndihet gjithnjë e më shumë edhe në financat publike.

Sipas Allianz, ulja e të ardhurave vjetore tatimore për shkak të humbjes së prodhimit ekonomik mund të arrijë në 1.8% në Francë dhe 1.3% në Itali dhe Spanjë. Në të njëjtën kohë, bizneset pritet të përballen me ulje të marzheve të fitimit, duke kufizuar investimet dhe duke përkeqësuar më tej humbjet ekonomike. Qeveritë duhet të shpenzojnë më shumë për reagimin ndaj emergjencave, ndërsa në të njëjtën kohë përballen me nevojën për të investuar në përshtatjen e infrastrukturës, nga prodhimi i energjisë elektrike deri te rrugët e transportit.

Ekonomistët paralajmërojnë se një varësi e madhe nga ndërhyrjet e përkohshme emergjente mund të jetë e kushtueshme dhe joefektive në afatgjatë. Me nivelet e borxhit tashmë të larta, veçanërisht në Francë dhe Itali, qeveritë evropiane përballen me një dilemë të vështirë, financimin e masave për klimën dhe emergjencat, ndërsa njëkohësisht duhet të financojnë mbrojtjen dhe tranzicionin drejt energjisë së gjelbër. Kjo situatë mund të rikthejë në qendër të vëmendjes edhe Bankën Qendrore Evropiane, e cila mund të përballet me presion për të ndërhyrë nëse rritja e borxhit publik dhe kostot e huamarrjes shkaktojnë tronditje në tregjet financiare.

Vala e të nxehtit e këtij viti po tregon se ndryshimi i klimës nuk është më vetëm një problem për brezat e ardhshëm. Pasojat ekonomike po shfaqen tashmë dhe po prekin drejtpërdrejt buxhetet, çmimet, bizneset, turizmin dhe jetën e përditshme në Evropë.