Operacioni i Shteteve të Bashkuara në Venezuelë nuk është një incident i izoluar.


Është versioni më brutal dhe modern i një doktrine që përshkon pothuajse dy shekuj politikë amerikane, Doktrina Monroe. Ajo kornizë që, që nga viti 1823, e përcaktoi Amerikën Latine si një zonë të interesave jetësore të SHBA-së dhe, me kalimin e kohës, evoluoi nga një deklaratë mbrojtëse në një mjet imponimi.

Largimi i Nicolas Maduros me mjete ushtarake, nën përgjegjësinë politike të Donald Trump, nuk mund të shihet jashtë kësaj fijeje historike. Nuk është thjesht “të merresh me një udhëheqës autoritar”. Është zbatimi, në formën e tij më ekstreme, i logjikës se Hemisfera Perëndimore mbetet një hapësirë ​​ku Uashingtoni ruan të drejtën e ndërhyrjes përfundimtare.

Doktrina Monroe si një vazhdimësi, jo si një kujtim.

Që nga fillimi i shekullit të 20-të dhe Interpretimi i Rooseveltit, SHBA-të e kanë shpallur veten si roje të “rendit” në Amerikën Latine. Gjatë Luftës së Ftohtë, doktrina u mbulua me një mantel antikomunist. Pas vitit 1991, ajo mori gjuhën e demokracisë, të drejtave të njeriut dhe luftës kundër krimit. Thelbi, megjithatë, ka mbetur i njëjtë: asnjë fuqi rivale nuk duhet të fitojë thellësi strategjike kaq afër SHBA-së.

Sot, rivali nuk është Moska. Është Pekini. Dhe Venezuela – me rezervat e saj të mëdha të energjisë, rrjedhat e naftës në Azi dhe vlerën gjeopolitike – është bërë një qendër e këtij rivaliteti. Operacioni në Karakas nuk ka të bëjë vetëm me regjimin apo edhe vetë Maduron. Ka të bëjë me mesazhin se “periferia e afërt” amerikane nuk është e negociueshme ose pushon së qeni e tillë me Trumpin.

Nga sanksionet te fakti i kryer

Rruga është e njohur. Sanksionet. Izolimi diplomatik. Presioni ekonomik. Përpjekjet për ndryshime të brendshme. Kur e gjithë kjo dështoi, erdhi fakti i kryer. Kapja e një kreu shteti në detyrë me mjete ushtarake nuk është vetëm përshkallëzim. Është një thyerje me vetë retorikën e “rendit të bazuar në rregulla” që SHBA-të e kanë përdorur për dekada të tëra.

Dhe është këtu që Doktrina Monroe tregon versionin e saj modern : më pak si një deklaratë dhe më shumë si një praktikë. Jo gjithmonë nominalisht, por në mënyrë operative. Jo me grushte shteti në stilin e Luftës së Ftohtë, por me operacione “kirurgjikale” që prodhojnë një rezultat politik menjëherë.

Çfarë përshkruan Doktrina Monroe?

Doktrina Monroe lindi në vitin 1823 si një deklaratë në dukje e thjeshtë, mbrojtëse. Presidenti i atëhershëm i Shteteve të Bashkuara, James Monroe, deklaroi se kontinenti amerikan nuk ishte më i hapur ndaj kolonializmit evropian. Në këmbim, Shtetet e Bashkuara u zotuan të mos ndërhynin në çështjet evropiane. Ishte, në letër, një akt vetëmbrojtës nga një shtet i ri kundër perandorive të vjetra. Në praktikë, megjithatë, Doktrina Monroe evoluoi në diçka shumë të ndryshme.

Nga mburoja në levë

Në shekullin e 19-të, Shteteve të Bashkuara u mungonte fuqia ushtarake për ta zbatuar doktrinën vetëm. Britania, me marinën e saj, ishte garantuesja e heshtur. Por, ndërsa fuqia amerikane u rrit, doktrina ndryshoi karakter. Nga “ju nuk vini”, ajo u shndërrua në “ne vendosim këtu”.

Ky tranzicion u vulos në fillim të shekullit të 20-të, kur u shtua i ashtuquajturi Shtojca Interpretuese e Rooseveltit. SHBA-të e shpallën veten jo vetëm mbrojtëse të kontinentit nga forcat e jashtme, por edhe mbikëqyrëse të rendit të brendshëm në shtetet e Amerikës Latine. Nëse një shtet konsiderohej “i paqëndrueshëm”, ndërhyrja paraqitej si një e drejtë – madje edhe një detyrim.

Lufta e Ftohtë – doktrina ngurtësohet

Gjatë Luftës së Ftohtë, Doktrina Monroe fitoi thellësi ideologjike. Amerika Latine u transformua në një zonë përmbajtjeje për komunizmin. Grushtet e shtetit, operacionet e fshehta, presioni ekonomik dhe ndërhyrjet ushtarake u pagëzuan “stabilitet”.

Logjika ishte e thjeshtë dhe cinike: më mirë regjime autoritare miqësore me Uashingtonin sesa qeveritë që mund të drejtoheshin nga Moska. Doktrina Monroe nuk u deklarua hapur, por ishte në veprim çdo ditë.

A i justifikon qëllimi mjetet?

Historia e ndërhyrjeve të SHBA-së në Amerikën Latine zbulon një model të qëndrueshëm: ndërhyrjet amerikane janë rrallë neutrale dhe pothuajse kurrë pa kosto. Disa kanë përmbysur regjime autoritare. Të tjerë kanë krijuar paqëndrueshmëri të reja dhe plagë më të thella.
Pyetja “a i justifikon qëllimi mjetet?” nuk ka një përgjigje të lehtë. Por ajo ka një konstante: sa herë që mjetet mbizotërojnë mbi rregullat, qëllimi peshon më shumë mbi të ardhmen sesa e tashmja.