Gara globale për Inteligjencën Artificiale (IA) ka kaluar nga një betejë teknologjike në një sfidë gjeopolitike, ku kush kontrollon IA-në do të ketë kontroll mbi inovacionin, ekonominë dhe fuqinë ushtarake të dekadave të ardhshme. Teknologjia e IA-së është thelbësore për ndërtimin e një infrastrukture që përmirëson vetveten, duke krijuar një cikël vetë-forcues që do të vendosë se kush do të jetë në qendër të këtij procesi dhe kush do të mbetet pas.

SHBA dhe Kina dominonin garën
Në këtë garë, dy superfuqitë kryesore janë SHBA dhe Kina. Shtetet e Bashkuara janë lideri absolut, duke kontrolluar rreth 61% të financimit global për startup-e në fushën e IA-së dhe duke investuar shumë më tepër se Bashkimi Europian (4-10 herë më shumë). SHBA gjithashtu ka gjysmën e qendrave të të dhënave në botë dhe ka projekte masive që do të shpenzojnë 520-600 miliardë dollarë për infrastrukturë IA deri në vitin 2026.

Nga ana tjetër, Kina është një rival strategjik i fuqishëm. Me një rritje të shpejtë të investimeve, Kina ka rreth 17% të financimit global të IA dhe fokusohet në përdorimin shtetëror të kësaj teknologjie, duke investuar masivisht në sigurinë kombëtare, biometrikën dhe industrinë digjitale. Pavarësisht se nuk dominon në kompanitë globale të IA-së, ajo ka arritur të kontrollojë përdorimin industrial dhe shtetëror të IA-së, një forcë që mund të ndikojë thelbësisht në marrëdhëniet gjeopolitike.

Europa: Pas me investime të ulëta
Europa, ndërkohë, është shumë pas, duke përfaqësuar vetëm 6% të financimit global të IA-së. Shpenzimet e saj janë të kufizuara, dhe megjithëse po përpiqet të ndalojë të bëhet një “koloni teknologjike” për SHBA dhe Kinën, ajo ka shumë pak mundësi të konkurojë në fushën e investimeve masive për infrastrukturë të IA-së. Madje, kompanitë europiane janë të varura nga çipat dhe teknologjitë e prodhuara nga SHBA.

Fokusi i garës: Energjia dhe çipat, jo aplikacionet
Një fakt interesant është se shumica e investimeve nuk shkojnë në aplikacionet e konsumit, siç janë chatbot-et, por në ndërtimin e infrastrukturës për IA, si cloud computing dhe serverët, që kërkojnë triliona dollarë për të mbështetur këtë zhvillim. Pavarësisht se shumë njerëz mendojnë se gara është për aplikacione të IA-së, ajo është në të vërtetë një luftë për energi, çipa dhe kapital.

Çipat dhe energjia, në qendër të betejës
Në këtë kontekst, SHBA dhe Kina janë të vetmet fuqi që mund të përballojnë këtë betejë të shtrenjtë, pasi IA është industria më e kushtueshme në historinë e njerëzimit. Gara nuk është vetëm për teknologjinë, por për resurset kritike si energjia dhe çipat, të cilat janë baza për funksionimin e modeleve më të avancuara të IA-së.

Investime masive
Për vitin 2026, shpenzimet globale për IA pritet të arrijnë në 2.5 trilion dollarë, me një pjesë të madhe të këtyre investimeve që do të shkojnë për ndërtimin dhe fuqizimin e qendrave të të dhënave IA. Kjo është një shifër astronomike që tregon rëndësinë e përfshirjes në këtë industri dhe pasojat gjeopolitike të dominimit të saj.

Në përfundim, gara globale për IA nuk është vetëm një çështje teknologjike, por një betejë gjeopolitike për dominimin në një botë ku energjia dhe çipat janë asetet kyçe. Kush e fiton këtë garë, do të ketë fuqinë për të udhëhequr ekonominë dhe teknologjinë për dekadat e ardhshme.