Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy ka premtuar të paraqesë legjislacion të ri mes protestave të vazhdueshme dhe kritikave ndërkombëtare mbi një ligj të miratuar më parë këtë javë, i cili kritikët thonë se minon luftën e Ukrainës kundër korrupsionit. Ligji i diskutueshëm, i miratuar të martën, e vendos Byronë Kombëtare Kundër Korrupsionit të Ukrainës (NABU) dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar Kundër Korrupsionit (SAPO) nën autoritetin e drejtpërdrejtë të prokurorit të përgjithshëm të vendit, një zyrtar i emëruar nga presidenti. Kritikët thonë se ligji i heq agjencitë pavarësinë e tyre dhe mund të lejojë ndërhyrje politike.

Ndryshimi i vendimit

Ndërsa Zelenskyy e ka mbrojtur ligjin si një përgjigje të nevojshme ndaj “ndikimit të dyshuar rus” brenda agjencive, zyrtarët e Bashkimit Evropian dhe grupet e të drejtave të njeriut thonë se ai nuk përmban dispozita specifike për të synuar operativët e lidhur me Kremlinin dhe paralajmërojnë se mund të pengojë çdo përpjekje të Ukrainës për anëtarësim në Bashkimin Evropian. “Kam analizuar të gjitha shqetësimet”, shkroi Zelenskyy në X pas një takimi me zyrtarë të lartë të qeverisë dhe të zbatimit të ligjit. Duke shkruar rreth propozimit të projektligjit të ri, ai tha: “Ne do të përgatisim dhe do t’ia paraqesim Verkhovna Radës, parlamentit, një projektligj që siguron forcën e sistemit të sundimit të ligjit. Nuk do të ketë ndikim apo ndërhyrje ruse… dhe të gjitha normat për pavarësinë e institucioneve antikorrupsion do të jenë në vend.”

Reagimi i BE

Të martën në mbrëmje, mijëra ukrainas u mblodhën në Kiev dhe qytete të tjera të mëdha në protesta të rralla të kohës së luftës. Më shumë se 1,000 demonstrues sfiduan ligjin ushtarak, i cili ndalon tubimet e mëdha publike, për të shprehur zemërimin e tyre ndaj qeverisë, ndërsa të mërkurën, u zhvilluan protesta të tjera në kryeqytet. “Kjo është një absurditet i plotë nga zyra e presidentit”, tha studentja 20-vjeçare Solomiia Telishevska për agjencinë e lajmeve Reuters, duke iu referuar ligjit të nënshkruar nga Zelenskyy të martën. “Kjo bie ndesh me atë për të cilën po luftojmë dhe për atë për të cilën po përpiqemi, domethënë të bashkohemi me Bashkimin Evropian.” Pastrimi i korrupsionit sistemik ka qenë prej kohësh një kërkesë thelbësore për anëtarësimin e Ukrainës në BE dhe për zhbllokimin e miliarda dollarëve në ndihmë të huaj. Miratimi i ligjit rrezikon të armiqësojë aleatët perëndimorë të Kievit ndërsa lufta vazhdon. Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka kërkuar “shpjegime” nga Zelenskyy, me një zëdhënës që konfirmoi të mërkurën se ajo përcolli “shqetësime të forta në lidhje me pasojat e amendamenteve”. Johann Wadephul i Gjermanisë, nënkryetar i Bashkimit Kristian Demokrat, paralajmëroi në X se kufizimet po “pengojnë rrugën e Ukrainës drejt BE-së”.

“Dhuratë” për Putinin

Stuhia shpërtheu disa ditë pasi forcat e rendit bastisën zyrat e NABU-së dhe arrestuan një punonjës me dyshimin për spiunazh për Rusinë. Një punonjës tjetër u akuzua për lidhje të paligjshme biznesi me Moskën. Agjencia e Shërbimit të Sigurisë së Ukrainës (SBU) kreu gjithashtu kërkime dhe arrestime në lidhje me shkelje të tjera të dyshuara, përfshirë një incident trafiku. Zelenskyy sugjeroi që këto incidente justifikuan ligjin e miratuar të martën, por analistët ukrainas kanë paralajmëruar se ndryshimet mund të gërryejnë besimin e publikut në udhëheqjen e Zelenskyy gjatë një faze kritike të luftës. Stuhia politike rrezikon të krijojë përçarje më të thella brenda Ukrainës në një kohë kur uniteti është jetik në luftën e Kievit kundër Rusisë. Oleksandra Matviichuk, drejtuese e Qendrës për Liritë Civile, fituese e Çmimit Nobel për Paqen, paralajmëroi se ligji mund të jetë në favor të Kremlinit. “Ky është një dhuratë për Putinin”, tha ajo. Zyrtarët rusë tashmë e kanë shfrytëzuar këtë polemikë. Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, vuri në dukje se kishte “shumë korrupsion” kur u pyet për protestat në Kiev.