Nga Londra dhe Vjena, deri te Barcelona, Këlni dhe Lioni, shumë prej qyteteve më të rëndësishme të Europës kanë lindur si koloni ose kampe ushtarake romake. Ndryshe nga Parisi, Marseja apo Kordoba, të cilat ekzistonin edhe para pushtimit romak, këto qytete u krijuan falë zgjerimit të Perandorisë Romake dhe u shndërruan me kalimin e shekujve në qendra të mëdha urbane.
Londra e sotme e ka origjinën te Londinium, një qendër tregtare e themeluar pas pushtimit të Britanisë në vitin 43 pas Krishtit. Ndërsa Vjena u zhvillua nga fortesa romake Vindobona, e ngritur përgjatë Danubit për mbrojtjen e kufirit verior të perandorisë.
Londinium, Londër (Mbretëria e Bashkuar)
I themeluar menjëherë pas pushtimit të Britanisë në vitin 43 pas Krishtit, Londinium filloi si një qendër tregtare në brigjet e Tamizit. Në më pak se një shekull, ai kishte tejkaluar 40,000 banorë, duke u bërë një nga qendrat më të rëndësishme tregtare në kontinent. I shkatërruar gjatë revoltës së Boudicës (60-61 pas Krishtit) dhe më pas i rindërtuar, sot është një metropol me gati dhjetë milionë banorë.
Vindobona, Vjenë (Austri)
E themeluar në shekullin e 1-rë pas Krishtit si një fortesë legjionare në Danub, Vindobona kishte detyrën e mbrojtjes së kufirit verior të Perandorisë. Perandori Mark Aureli qëndroi gjithashtu këtu gjatë Luftërave Markomane (rreth viteve 167-189 pas Krishtit). Një qytet u rrit rreth kampit, i cili me kalimin e shekujve u bë kryeqyteti i Austrisë dhe një nga qendrat kryesore kulturore të Evropës.
Në Spanjë, Barcelona lindi si kolonia romake Barcino, ndërsa Valencia u themelua në vitin 138 para Krishtit për veteranët e ushtrisë romake. Edhe Saragoza, e njohur në antikitet si Caesaraugusta, mban ende gjurmë të emrit të perandorit August.
Në Gjermani, qyteti i Këlnit u zhvillua nga kolonia romake e krijuar në vitin 50 pas Krishtit me nismën e perandoreshës Agripina, ndërsa Augsburgu (Augusta Vindelicorum) konsiderohet një nga qytetet më të vjetra të vendit.
Barcino, Barcelonë (Spanjë)
E themeluar midis shekullit të 1-rë para Krishtit dhe shekullit të 1-rë pas Krishtit, Barcino ishte një koloni e vogël romake e mbrojtur nga mure të fuqishme. Edhe pse shumë më pak e rëndësishme se Tarraco aty pranë (Tarragona e sotme), ajo arriti të lulëzojë falë një tregtie detare të lulëzuar. Edhe sot, pjesë të gjata të fortifikimeve të ndërtuara gati dy mijë vjet më parë mund të admirohen në qendrën historike të kryeqytetit katalanas.
Valentia, Valencia (Spanjë)
E themeluar në vitin 138 para Krishtit për të akomoduar veteranët e ushtrisë romake, Valencia u ngrit në një pozicion strategjik në bregdetin e Mesdheut rreth 250 km në jug të Tarracos. E shkatërruar gjatë luftërave civile romake (75 para Krishtit), ajo u rindërtua dekada më vonë dhe u rikthye në prosperitet falë tregtisë. Valencia moderne, me mbi 800,000 banorë, ende ruan gjurmë të planit urban të lashtë romak.
Caesaraugusta, Zaragoza (Spanjë)
Është një nga qytetet e pakta romake që ka ruajtur, megjithëse të modifikuar dhe të shkurtuar, emrin e perandorit që e themeloi: pikërisht Cezar Augustus. E themeluar në vitin 14 para Krishtit në brigjet e Ebros, Caesaraugusta u bë një qendër e rëndësishme administrative dhe tregtare e Hispanias.
Edhe sot e kësaj dite ruan rrënojat e forumit, portit të lumit dhe banjave të ndërtuara nga romakët.
Kolonia Agrippina, Këln (Gjermani)
Këlni modern ia detyron emrin Perandoreshës Agrippina, e cila në vitin 50 pas Krishtit e bindi Perandorin Klaudius ta transformonte vendlindjen e saj në një koloni romake. I vendosur përgjatë lumit Rin, ai shpejt u bë një qendër e madhe tregtare dhe ushtarake dhe sot është një nga qytetet më të populluara në Gjermani, ku ende janë të dukshme mbetje të shumta të epokës perandorake.
Augusta Vindelicorum, Augsburg (Gjermani)
E themeluar në vitin 15 para Krishtit gjatë pushtimit të Alpeve, Augusta është një nga qytetet më të vjetra në Gjermani, qendra kryesore urbane e Reetisë, e cila lulëzoi falë vendndodhjes së saj përgjatë rrugëve të rëndësishme tregtare. Sot, ajo ka mbi 300,000 banorë dhe ruan emrin e saj të lashtë, megjithëse nuk i referohet më Vindelicëve, një popull kelt që banonte në rajon para pushtimit.
Lista përfshin gjithashtu Mançesterin, që u zhvillua nga fortesa romake Mamucium, si dhe Lionin në Francë, i njohur dikur si Lugdunum, kryeqendra e Galisë romake dhe një nga qytetet më të rëndësishme të Perandorisë. Qyteti anglez York, i themeluar si fortesa Eboracum në vitin 71 pas Krishtit, ishte bastioni kryesor romak në veri të Anglisë dhe vendi ku u shpall perandor Kostandini i Madh.
Mamucium, Mançester (MB)
Origjina e Mançesterit daton që nga një fortesë romake e ndërtuar rreth vitit 79 pas Krishtit në vendin e Castlefield-it të sotëm. Funksioni i saj kryesor ishte kontrollimi i rrugëve të komunikimit të Britanisë Veriore. Megjithëse vendbanimi origjinal ishte modest, nga ajo bërthamë u rrit një nga qytetet simbolike të Revolucionit Industrial dhe Mbretërisë së Bashkuar moderne.
Lugdunum, Lion (Francë)
I themeluar në vitin 43 p.e.s. nga Lucius Munatius Plancus, Lugdunumi u bë kryeqyteti i Galisë dhe një nga qendrat kryesore të Evropës Romake. I vendosur në bashkimin e lumenjve Ron dhe Saon, ai kontrollonte një rrjet të gjerë rrugësh perandorake dhe ishte vendlindja e Perandorit Klaud më 1 gusht 10 p.e.s. Deri në shekullin e 2-të, ishte një qytet me rreth 50,000 banorë, një nga më të populluarit në Perëndimin Romak.
Eboracum, Jork (Mbretëria e Bashkuar)
I themeluar si një fortesë legjionare në vitin 71 pas Krishtit, Eboracum ishte garnizoni kryesor romak në Anglinë Veriore. Perandorët Septimius Severus dhe Constantius Chlorus vdiqën këtu, ndërsa djali i këtij të fundit, Kostandini, u shpall perandor nga legjionet vendase. Jorku modern, me popullsi 203,000 banorë, ende ruan muret, rrugët dhe prova të rëndësishme të origjinës së tij romake.