Autoritetet evropiane kanë nisur verifikimet për të zbuluar nëse aktorë të huaj po përpiqen të shfrytëzojnë protestat dhe përplasjet e dhunshme në Francë dhe vende të tjera të kontinentit, përmes fushatave të koordinuara të dezinformimit në rrjetet sociale.

Sipas Financial Times, zyrtarë të sigurisë kanë identifikuar llogari të lidhura më parë me propagandën pro-ruse dhe organizata të ekstremit të djathtë, të cilat kanë shpërndarë masivisht pamje të dhunshme nga protestat. Autoritetet druhen se përhapja e këtyre materialeve mund të nxisë tensione të mëtejshme dhe të përkeqësojë situatën.

Përveç Rusisë, ekspertët po shqyrtojnë edhe mundësinë e operacioneve të ndikimit të lidhura me Iranin dhe Algjerinë. Megjithatë, deri në këtë fazë të hetimeve, nuk janë paraqitur prova që të dëshmojnë se këta aktorë kanë organizuar drejtpërdrejt akte dhune apo kanë ndikuar në mënyrë vendimtare në zhvillimin e protestave.

Një zyrtar i Bashkimit Evropian ka theksuar rëndësinë e bashkëpunimit me kompanitë teknologjike, duke paralajmëruar se algoritmet e platformave nuk duhet të shërbejnë si instrumente për përhapjen e dezinformimit dhe nxitjen e përçarjeve shoqërore.

David Colon, studiues në Sciences Po dhe specialist i manipulimit të informacionit, ka deklaruar se rrjete ndikimi të lidhura me Kremlinin kanë shfrytëzuar trazirat për të përhapur narrativa të pavërteta. Mes tyre përmenden operacioni rus Storm-1516 dhe rrjeti Matryoshka, të njohur për aktivitetet e tyre në fushën e dezinformimit.

Sidoqoftë, eksperti ka sqaruar se këto struktura nuk kanë qenë përgjegjëse për shpërthimin e protestave dhe as për përcaktimin e drejtimit të tyre.

Ndërkohë, autoritetet franceze u kanë kërkuar shërbimeve të inteligjencës të hetojnë nëse persona me lidhje me Rusinë mund të kenë pasur një rol më aktiv në përshkallëzimin e dhunës në Paris dhe qytete të tjera.

Një zyrtar i lartë i inteligjencës evropiane ka bërë të ditur se, deri tani, nuk ka të dhëna konkrete për përfshirjen e drejtpërdrejtë të agjentëve rusë në provokimin e incidenteve. Sipas tij, aktivitetet e dyshimta janë përqendruar kryesisht në hapësirën digjitale, duke shfrytëzuar ngjarjet që kanë ndodhur në terren.

Video të vjetra paraqiten si pamje nga trazirat në Francë

Një nga shembujt e identifikuar nga Financial Times është një video ku shfaqen protestues duke përdorur fishekzjarrë. Materiali u publikua në platformën X si pamje nga trazirat në Francë dhe grumbulloi rreth gjashtë milionë shikime.

Megjithatë, verifikimet treguan se videoja ishte regjistruar gjatë protestave të vitit 2024 në Tbilisi, kryeqytetin e Gjeorgjisë.

Ky rast ilustron mënyrën se si pamje të shkëputura nga konteksti ose të marra nga ngjarje të mëparshme mund të përdoren për të krijuar përshtypje të gabuara mbi situatën aktuale dhe për të nxitur reagime emocionale në rrjetet sociale.

Sipas shërbimit diplomatik të Bashkimit Evropian, Franca është vendi i dytë më i shënjestruar në Evropën kontinentale nga operacionet e dezinformimit të mbështetura nga shtete të huaja, pas Ukrainës.

Një precedent i ngjashëm u regjistrua në vitin 2023, kur në disa ndërtesa në Paris u vizatuan yje të Davidit. Agjencia franceze Viginum, e specializuar në identifikimin e ndërhyrjeve të huaja digjitale, vlerësoi se pas këtij operacioni qëndronte synimi për të thelluar ndasitë brenda shoqërisë franceze.

Nën vëzhgim edhe ndikimi i mundshëm nga Irani dhe Algjeria

Ekspertët kanë ngritur pikëpyetje edhe për aktivitete të mundshme ndikimi të lidhura me Iranin dhe Algjerinë.

David Colon ka përmendur rastin e Shahin Khazamit, një ndikues franko-iranian që ka shpërndarë video nga protestat franceze, përfshirë pamje të ndërhyrjeve të dhunshme të policisë ndaj demonstruesve. Një prej publikimeve të tij ka arritur rreth katër milionë shikime në X.

Khazami i ka hedhur poshtë kategorikisht pretendimet se vepron në interes të ndonjë qeverie të huaj. Ai është shprehur se ushtron aktivitetin si gazetar i pavarur dhe se qëndrimet e tij pro-palestineze po përdoren për të dëmtuar reputacionin e tij.

Sipas specialistëve të sigurisë, kombinimi i rrjeteve të ndikimit, përmbajtjeve emocionale dhe algoritmeve të platformave mund të përshpejtojë polarizimin politik dhe të krijojë kushte për tensione të reja.

Shqetësime të ngjashme janë ngritur edhe në Itali, ku protestat e dhunshme, veçanërisht në Milano, kanë nxitur reagimin e autoriteteve.

Ministri italian i Mbrojtjes, Guido Crosetto, e ka përshkruar situatën si pjesë të një lufte hibride, ku rrjetet sociale, TikTok dhe YouTube mund të përdoren si mjete për të ndikuar opinionin publik.

Edhe në Belgjikë, autoritetet kanë paralajmëruar verifikime mbi rolin e TikTok në qarkullimin e materialeve që lidhen me trazirat. Paralelisht, platformave të tregtisë elektronike, përfshirë Amazon dhe Vinted, u është kërkuar të pengojnë shitjen e mallrave që dyshohet se janë përvetësuar gjatë plaçkitjeve.

Hetimet pritet të përfshijnë gjithashtu organizata të ekstremit të majtë, të dyshuara për përfshirje në disa incidente të dhunshme. Megjithatë, zyrtarët e inteligjencës theksojnë se pakënaqësitë e brendshme sociale dhe radikalizimi politik mbeten faktorë kryesorë në shpjegimin e trazirave.

Brukseli kërkon masa nga platformat digjitale

Komisioni Evropian ka zhvilluar konsultime me autoritetet franceze dhe rregullatorin e medias Arcom, me qëllim forcimin e bashkëpunimit me platformat sociale.

Në qendër të diskutimeve ka qenë përhapja e shpejtë e përmbajtjeve raciste, materialeve të dhunshme dhe informacioneve të manipuluara, veçanërisht në platformën X.

Brukseli u ka kërkuar kompanive teknologjike të ndërmarrin masa që sistemet e tyre të rekomandimit të mos favorizojnë përmbajtje që nxisin dhunën apo përshkallëzojnë konfliktet.

Zëdhënësi i Komisionit Evropian, Thomas Rainier, ka theksuar se dhuna në jetën reale nuk duhet të përforcohet apo të shpërblehet nga algoritmet e rrjeteve sociale.

Sipas Komisionit, përgjegjësia fillestare për menaxhimin e situatës u takon autoriteteve kombëtare. Megjithatë, institucionet evropiane mund të ndërhyjnë në rastet kur rreziqet marrin përmasa sistematike dhe platformat nuk përmbushin detyrimet e tyre.

Pavarësisht shqetësimeve për ndikimin e mundshëm të shteteve të huaja, zyrtarët evropianë bëjnë thirrje që ky faktor të mos mbivlerësohet.

Sipas tyre, operacionet e dezinformimit mund të shfrytëzojnë zemërimin dhe pakënaqësitë ekzistuese për t’i përhapur ato më tej në internet, por kjo nuk përbën provë se aktorët e jashtëm janë organizatorët apo shkaktarët kryesorë të protestave.