Lufta midis Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit ka nxjerrë në pah rëndësinë strategjike të disa rrugëve detare kyçe për tregtinë globale, veçanërisht për naftën dhe karburantet. Rreth 70% e vlerës ekonomike dhe 80% e volumit të tregtisë botërore kalon përmes këtyre rrugëve.

Ngushtica e Hormuzit

Ngushtica e Hormuzit, e cila ndan gadishullin arabik nga bregdeti i Iranit dhe lidh Gjirin e Omanit me Gjirin Persik, ka gjerësi 39 km dhe gjatësi 60 km, me thellësi deri në 220 metra. Ajo është rruga për 20 milionë fuçi naftë në ditë, ose 20% të trafikut global të naftës. Që nga 28 shkurt, Irani e ka bllokuar ngushticën me mina, anije ushtarake dhe dronë, duke krijuar tronditje serioze për ekonominë botërore. Presidenti amerikan Donald Trump ka dhënë ultimatum që skadon midis të hënës dhe të martës: nëse bllokimi vazhdon, ai ka paralajmëruar “shkatërrimin” e centraleve elektrike iraniane, duke filluar nga më e madhja. Kurrë më parë Hormuzi nuk ka qenë plotësisht i bllokuar për kaq kohë, as pas revolucionit iranian të 1979-ës, as gjatë luftës Iran-Irak, as gjatë sulmeve izraelite të vitit të kaluar.

Ngushtica e Bab al-Mandeb

Në jug, ngushtica e Bab al-Mandeb lidh Detin e Kuq me Gjirin e Adenit dhe më pas me Oqeanin Indian. Ajo ka gjerësi 40 km dhe gjatësi 130 km, me bregun afrikan të Gibutit dhe Jemenin në gadishullin arabik. Përmes saj kalojnë rreth 4 milionë fuçi naftë në ditë, por trafiku është pjesërisht i bllokuar nga Houthit e Jemenit, aleatë të Iranit, që nga fillimi i 2024-ës. Ata kanë sulmuar anije duke ulur trafikun drejt Suezit me dy të tretat dhe duke rritur kostot e sigurimeve dhe qiradhënies. Irani ka kërcënuar se mund të bashkëpunojë me Houthit për ta bllokuar plotësisht.

Kanali i Suezit

Kanali i Suezit lidh Detin e Kuq me Mesdheun, ka gjerësi 225 metra dhe thellësi të ulët, dhe funksionon që nga 1869. Përmes tij kalojnë 4-5 milionë fuçi naftë në ditë. Kanali ndikohet drejtpërdrejt nga kriza në Bab al-Mandeb, sepse është hyrja tjetër nga Deti i Kuq. Thellësia e ulët e kanaleve është një kufizim i rëndësishëm, siç u pa edhe në mars 2021, kur anija Ever Given, 400 metra për kontejnerë, bllokoi kanalin për gjashtë ditë, duke paralizuar trafikun global detar.

Këto ngushtica tregojnë se çdo tension rajonal ka pasoja direkte për tregtinë botërore, veçanërisht për karburantet dhe produktet energjetike.