Presidenti amerikan Donald Trump ka nënshkruar një urdhër të ri ekzekutiv që ndalon hyrjen në SHBA për shtetasit e 12 vendeve, përfshirë Afganistanin, Haitin dhe Iranin, me arsyetimin e rrezikut të shtuar për sigurinë kombëtare. Ky vendim, i bërë publik nga Shtëpia e Bardhë, përbën një zgjerim të ndjeshëm të masave kufizuese të mëparshme, duke përfshirë gjithashtu kufizime të pjesshme për shtetas nga shtatë vende të tjera.

Vendimi hyn në fuqi të hënën në orën 12:01 të mëngjesit, për të shmangur kaosin që ndodhi në aeroportet amerikane në vitin 2017, kur Trump zbatonte për herë të parë ndalime të ngjashme. Nuk është caktuar ndonjë datë përfundimi për këtë ndalim, por urdhri parashikon rishikime periodike.

Cilat vende janë prekur?

Shtetasit e vendeve të mëposhtme do të ndalohen të udhëtojnë në SHBA:

Afganistan, Mianmar, Çad, Kongo-Brazzavil, Guinea Ekuatoriale, Eritrea, Haiti, Irani, Libia, Somali, Sudani, Jemeni.

Ndërkohë, shtetas nga këto shtatë vende do të përballen me kufizime të pjesshme: Burundi, Kuba, Laosi, Sierra Leone, Togo, Turkmenistani, Venezuela.

Arsyetimi dhe konteksti i ndalimit

Sipas Trump dhe administratës së tij, ndalimi është një përgjigje ndaj rrezikut të shtuar që përbëjnë individët nga këto vende, të cilët sipas deklaratave zyrtare nuk verifikohen mjaftueshëm përpara se të hyjnë në territorin amerikan. Ai përmendi si shembull një sulm të dyshuar terrorist në Boulder, Kolorado, ku një shtetas egjiptian plagosi 12 persona në një tubim për mbështetje të pengjeve izraelite.

Megjithatë, Egjipti nuk përfshihet në listën e ndaluar një fakt që ka ngritur pikëpyetje, sidomos duke pasur parasysh marrëdhëniet e ngushta të Trump me presidentin egjiptian Abdel Fattah al-Sisi, të cilin e ka cilësuar më herët si “diktatori im i preferuar”.

Përjashtime nga ndalimi

Urdhri përmban disa përjashtime të rëndësishme për raste të veçanta, përfshirë:

Atletët që marrin pjesë në ngjarje ndërkombëtare si Kupa e Botës 2026 dhe Lojërat Olimpike 2028.

Shtetas afganë me viza speciale imigruese.

Mbajtës të vizave për pakica etnike ose fetare të përndjekura, si në rastin e Iranit.

Banorët e përhershëm të ligjshëm në SHBA dhe shtetas të dyfishtë me një shtetësi tjetër që nuk është në listën e ndaluar.

Përjashtime të tjera të mundshme, rast pas rasti, që miratohen nga Sekretari i Shtetit për arsye të interesit kombëtar.

Reagime të ashpra nga brenda dhe jashtë vendit

Vendimi ka shkaktuar menjëherë reagime të forta, si në nivel ndërkombëtar ashtu edhe brenda vetë SHBA-së.

Somalia, një ndër vendet e prekura, shprehu gatishmëri për bashkëpunim me autoritetet amerikane për të përmirësuar sigurinë. Në të kundërt, autoritetet venezuelane u përgjigjën ashpër. Ministri i Brendshëm i Venezuelës, Diosdado Cabello, deklaroi se “të qenit në SHBA është tashmë një rrezik i madh për këdo”.

Kritikat më të ashpra erdhën nga demokratët dhe organizatat për të drejtat e njeriut. Kongresmenia Pramila Jayapal e quajti urdhrin “një zgjerim të ndalimit islamofobik të Trump gjatë mandatit të tij të parë”. Ndërsa kolegu i saj Don Beyer tha se Trump “po tradhton idealet mbi të cilat është ndërtuar Amerika”.

Grupet si Amnesty International USA dhe Human Rights First e quajtën ndalimin diskriminues, racist dhe mizor.

Një kthim në vitin 2017?

Urdhri i ri sjell kujtime të ndalimit të diskutueshëm të udhëtimeve të vitit 2017, kur Trump ndaloi hyrjen për shtetas nga shtatë vende me shumicë myslimane. Kjo masë shkaktoi reagime të fuqishme dhe sfida gjyqësore që çuan në disa ndryshime të politikës, përpara se të konfirmohej nga Gjykata e Lartë në vitin 2018.

Ish-presidenti Joe Biden, e shfuqizoi këtë ndalim në vitin 2021, duke e cilësuar atë “një njollë në ndërgjegjen tonë kombëtare”.

Tani, me Trump në Shtëpinë e Bardhë dhe me rikthimin e kësaj mase të diskutueshme, ndarja politike dhe ideologjike në SHBA rreth çështjeve të emigracionit dhe sigurisë është më e thellë se kurrë më parë.// BBC