Një zbulim i jashtëzakonshëm arkeologjik në Sllovakinë jugperëndimore ka nxjerrë në dritë të paktën 77 skelete njerëzore pa kafka, të datuara rreth 7,000 vjet më parë, duke ngritur pyetje të reja mbi ritualet dhe praktikat mortore të komuniteteve të hershme bujqësore në Evropë. Mbetjet u zbuluan në vendbanimin neolitik të Vráble Veľké Lehemby, një nga qendrat më të mëdha të njohura të kulturës së Qeramikës Lineare (LBK). Sipas studimit të publikuar në Proceedings of the Prehistoric Society, shumica e trupave ishin vendosur në fund të një hendeku dhe mungonin pothuajse të gjitha kafkat.
Fillimisht arkeologët menduan se kishin zbuluar rreth 37 skelete, por gërmimet e mëtejshme zbuluan të paktën 77 individë të dekapituar dhe vetëm një skelet të plotë – atë të një fëmije të vogël, kafka e të cilit ishte ruajtur. Megjithëse pamja mund të sugjerojë një masakër, studiuesit thonë se provat nuk mbështesin këtë teori. Analizat paraprake tregojnë se kokat mund të jenë hequr me kujdes pas vdekjes, si pjesë e një rituali ose praktike shoqërore, dhe jo përmes akteve të dhunshme.
Shenjat në rruazat e qafës tregojnë përdorimin e mjeteve të mprehta për ndarjen e kafkave, ndërsa gjendja e eshtrave sugjeron se trupat janë varrosur menjëherë pas vdekjes dhe nuk kanë qëndruar të ekspozuar për periudha të gjata. Një nga misteret më të mëdha mbetet fati i kafkave të zhdukura. Deri tani janë gjetur vetëm disa fragmente, duke shtuar dyshimet se ato mund të jenë zhvendosur diku tjetër si pjesë e një rituali të organizuar.
Shkencëtarët po zhvillojnë analiza të ADN-së, teste izotopike dhe ekzaminime të detajuara të eshtrave për të përcaktuar moshën, origjinën, dietën dhe lidhjet familjare të individëve, si dhe për të kuptuar nëse varrimet u kryen gjatë një ngjarjeje të vetme apo përgjatë një periudhe të gjatë.
Sipas autorëve të studimit, zbulimi sugjeron se komunitetet neolitike mund të kenë pasur praktika funerale dhe besime shumë më komplekse sesa mendohej më parë, duke e bërë këtë një nga misteret më intriguese arkeologjike të Evropës.