Tetë shishe të një vere legjendare franceze, që i mbijetuan Luftës së Dytë Botërore dhe dekadave të regjimit komunist të fshehura nën dyshemenë e një kështjelle në Çeki, janë restauruar me kujdes nga vetë kantina që i prodhoi rreth 130 vjet më parë. Shishet e Chateau d’Yquem, një prej verërave të bardha të ëmbla më të çmuara dhe më të shtrenjta në botë, janë pjesë e një koleksioni prej 136 shishesh të zbuluara në vitet 1980 në kështjellën Becov nad Teplou, në perëndim të Çekisë.

Koleksioni pritet të ekspozohet për publikun në të ardhmen. Koleksioni dikur i përkiste familjes aristokrate Beaufort-Spontin, e cila u largua me nxitim nga Çekosllovakia në fund të Luftës së Dytë Botërore, pasi dyshohej për bashkëpunim me nazistët. Verërat qëndruan për dekada të fshehura nën dyshemenë e kapelës së kështjellës, pranë relikes së famshme të Shën Maurusit, e cila besohet se ruan eshtrat e Shën Gjon Pagëzorit.

Relikja u zbulua nga policia sekrete komuniste dhe u dërgua menjëherë në Pragë për restaurim, përpara se të rikthehej në kështjellë në vitin 2002. Ndërkohë, verërat mbetën të fshehura në vendin e tyre. Në vitin 1984, familja Beaufort-Spontin i kërkoi biznesmenit amerikan Danny Douglas që të rikuperonte fshehurazi koleksionin. Gjatë procesit të marrjes së lejeve, autoritetet kuptuan se çfarë po kërkonte ai, gjë që çoi në zbulimin përfundimtar të thesarit.

Rreth dhjetë vjet më parë nisi një operacion i kujdesshëm restaurimi. Kantina Chateau d’Yquem, nga rajoni Sauternes i Bordosë, mori përsipër restaurimin e tetë shisheve të saj, të prodhuara në vitet 1892 dhe 1896. “Provuan një sasi shumë të vogël për t’u siguruar se aroma, ekuilibri në shije dhe perceptimi i përgjithshëm përputheshin me një Chateau d’Yquem të asaj moshe,” tha mjeshtri i kantinës, Toni El Khawand.

Analizat laboratorike konfirmuan se vera ishte autentike. Më pas, specialistët zëvendësuan tapët dhe vendosën kapsula mbrojtëse në shishet origjinale. Megjithatë, me kalimin e kohës oksigjeni kishte depërtuar gradualisht në disa prej tyre, duke detyruar ekspertët të ribotilonin verën. Si rezultat, vetëm pesë shishe origjinale të mbushura plotësisht u rikthyen në kështjellë. Gjatë prezantimit të shisheve të restauruara, El Khawand e përshkroi degustimin e verës si “një përvojë magjike”. “Kur e hapim një shishe të tillë, në fakt po hapim një kapsulë kohe. Heqim tapën që e ka izoluar lëngun nga bota përreth dhe, në një farë mënyre, edhe nga kalimi i kohës”, tha ai.

Sipas ekspertit francez, vera ruante një freski të jashtëzakonshme pavarësisht moshës së saj. “Ajo na impresionoi me freskinë në shije. Është jashtëzakonisht e freskët, pothuajse me një aciditet të gjallë,” tha ai. Ai veçoi aromat komplekse të drurit të kedrit, frutave të thata, shafranit, kanellës dhe arrëmyshkut, si dhe nota çokollate, kafeje, moka dhe oud-i, tipike për një Chateau d’Yquem të kësaj moshe. Versionet moderne të kësaj vere shiten për qindra dollarë për shishe, ndërsa Instituti Kombëtar Çek i Trashëgimisë ka vlerësuar se i gjithë koleksioni mund të arrijë një vlerë prej rreth 5 milionë dollarësh në ankand.

Megjithatë, El Khawand refuzoi të japë një vlerësim financiar. “Mbi të gjitha, ky koleksion ka vlerë morale dhe historike. Është një kujtesë një kujtesë e lëngshme e njerëzve që jetuan para nesh dhe e punës që ata bënë,” tha ai. Për momentin nuk ka plane për shitjen e koleksionit. Kështjella Becov synon të ekspozojë të gjitha shishet e verës dhe konjakut të zbuluara, përfshirë një sheri Pedro Ximenez të vitit 1899 dhe një verë port të vitit 1892. Institucioni ka nisur një fushatë për mbledhjen e fondeve për ekspozitën e re.

“Nëse sigurojmë fondet e nevojshme, duam të kryejmë analiza edhe më të detajuara të verërave. Dhe nëse mund të restaurojmë pjesën tjetër të koleksionit, do ta bëjmë pa hezitim,” tha Katerina Nyvltova, përgjegjëse e koleksioneve në kështjellë. Zbulimi dhe prezantimi i verës legjendare vjen vetëm pak ditë pasi autoritetet në Georgia prezantuan një koleksion prej 20 mijë shishesh të rralla vere, disa prej të cilave lidhen me Napoleon Bonaparte dhe diktatorin sovjetik Joseph Stalin./Përktheu Piranjat News