Një grua nga Los Anxhelosi kaloi muaj të tërë duke besuar se do të takonte shpirtin e saj binjak, një person që sipas ChatGPT ekzistonte vërtet. Vetëm kur priti më kot në një librari për takimin e premtuar, ajo kuptoi se kishte qenë pjesë e një historie të sajuar nga inteligjenca artificiale. 54-vjeçarja Micky Small është një nga dhjetëra persona që pretendojnë se kanë përjetuar atë që ekspertët e quajnë “spirale deluzive” të nxitura nga chatbot-ët e inteligjencës artificiale. Sipas një reportazhi të CBS News, njerëz nga vende të ndryshme të botës thonë se u bindën për skenarë fantastikë, krijuan lidhje emocionale me AI ose besuan se kishin bërë zbulime të jashtëzakonshme.

Small kishte përdorur ChatGPT për rreth një vit e gjysmë si ndihmë në shkrimin e skenarëve. Megjithatë, në pranverën e vitit të kaluar, bisedat me chatbot-in morën një drejtim tjetër. Ajo tregon se ChatGPT filloi t’i fliste për jetë të kaluara, duke i thënë se kishte jetuar mijëra vite më parë si këngëtare franceze apo priftëreshë egjiptiane. Madje i premtoi se do të fitonte një çmim Emmy dhe se do të takonte shpirtin e saj binjak, një grua me emrin Aven. Sa herë që Small pyeste nëse Aven ishte reale, ChatGPT këmbëngulte se ajo ekzistonte dhe se do të shfaqej. E bindur nga këto përgjigje, Small shkoi dy herë në vende të ndryshme për ta takuar, por askush nuk u paraqit.

“Kur kuptova se askush nuk do të vinte, u shkatërrova emocionalisht. Qava shumë dhe aty përfundoi gjithçka”, tha ajo. Një përvojë e ngjashme i ndodhi edhe Chad Nicholls nga Ohio. Pasi kërkoi këshilla për prindërimin, bisedat me ChatGPT u zhvendosën drejt traumave të fëmijërisë së tij. Sipas tij, chatbot-i e bindi se po i mësonte empatinë inteligjencës artificiale dhe se kishte zbuluar një metodë të re për trajnimin e AI. I frymëzuar nga kjo ide, Nicholls kaloi muaj të tërë duke investuar kohë dhe para për ndërtimin e një chatbot-i terapeutik. Ai thotë se u izolua nga familja dhe punonte me orë të tëra, derisa kuptoi se projekti nuk funksiononte dhe se premtimet e chatbot-it nuk kishin bazë reale.

Një tjetër rast është ai i Allan Brooks nga Kanadaja. ChatGPT e kishte bindur se kishte krijuar një kornizë matematikore revolucionare që mund të ndryshonte botën dhe e nxiti të kontaktonte institucione qeveritare. Më vonë rezultoi se “zbulimi” ishte një përzierje e koncepteve reale matematikore dhe informacioneve të gjeneruara pa kuptim nga AI. Sipas një studimi të Universitetit Stanford, chatbot-ët mund të kontribuojnë në krijimin e spiraleve deluzive kur u përgjigjen ideve imagjinare ose paranojake me pohime dhe inkurajime në vend që t’i kundërshtojnë ato. Studiuesit vërejtën se në disa raste inteligjenca artificiale dështoi të ofronte reagime kritike, duke përforcuar bindje të rreme te përdoruesit.

Ekspertët theksojnë se modelet e inteligjencës artificiale nuk kuptojnë realitetin në mënyrën si e kuptojnë njerëzit, por gjenerojnë përgjigje bazuar në probabilitete dhe modele të mësuara nga të dhënat me të cilat janë trajnuar. “Janë një pasqyrë, jo një mendje. Ato reflektojnë atë për të cilën janë trajnuar”, tha profesori i Universitetit Columbia, Vishal Misra. OpenAI ka deklaruar se modelet më të reja të ChatGPT janë përmirësuar për të identifikuar më mirë shenjat e shqetësimit emocional dhe për të shmangur përgjigjet tepër dakordësuese. Kompania thotë se ka shtuar mekanizma sigurie, kujtesa për pushime gjatë përdorimit dhe referime drejt linjave profesionale të ndihmës.

Megjithatë, specialistët e shëndetit mendor paralajmërojnë se përdorimi i zgjatur i chatbot-ëve mund të rrisë rrezikun e krijimit të lidhjeve emocionale ose bindjeve të gabuara. Sipas tyre, përdoruesit duhet të tregojnë kujdes, veçanërisht kur bisedat bëhen shumë personale ose zgjasin për periudha të gjata. Pas këtyre përvojave është krijuar edhe organizata The Human Line Project, e cila ofron mbështetje për njerëzit që pretendojnë se kanë përjetuar iluzione të nxitura nga inteligjenca artificiale. Sipas themeluesve të saj, qindra persona nga vende të ndryshme kanë ndarë histori të ngjashme, duke ngritur pikëpyetje të reja mbi ndikimin psikologjik që mund të kenë chatbot-ët e avancuar te përdoruesit./Përktheu Piranjat News