Një zbulim i jashtëzakonshëm në Afrikën e Jugut po sfidon atë që shkencëtarët kanë besuar për dekada mbi momentin kur paraardhësit e njeriut mësuan të kontrollonin zjarrin. Gjetjet e reja sugjerojnë se kjo aftësi vendimtare mund të jetë shfaqur shumë më herët sesa mendohej deri më sot. Zbulimi u bë në shpellën Wonderwerk, një vend i njohur për gjetje të rëndësishme prehistorike. Studiuesit identifikuan eshtra gjitarësh të djegur që datojnë deri në 1.79 milionë vjet më parë, duke shtyrë ndjeshëm pas në kohë një nga dëshmitë më të hershme të përdorimit të kontrolluar të zjarrit.
Më herët, provat më të vjetra të gjetura në të njëjtën shpellë përfshinin fragmente kockash të djegura, hi bimësh dhe mjete të karbonizuara të datuara rreth një milion vjet më parë. Eshtrat e zbuluara së fundmi u gjetën brenda mbetjeve të fosilizuara të ashtuquajturave “pelota të bufave”, masa të përbëra nga qime, eshtra dhe mbetje të tjera që bufat nxjerrin pasi tretin prenë e tyre. Shumë prej këtyre eshtrave të vegjël shfaqnin gjurmë djegieje.
Sipas studiuesve, kjo mund të tregojë se Homo erectus, një specie e zhdukur e njeriut të hershëm që jetoi nga rreth dy milionë deri në 100 mijë vjet më parë, mund të ketë sjellë vazhdimisht zjarrin brenda shpellës dhe të ketë përdorur këto mbetje të thata si lëndë djegëse për të mbajtur flakët ndezur. Studimi, i publikuar në revistën shkencore PLOS One, përdori një teknikë të re të quajtur lumineshencë e kockave. Kjo metodë lejon identifikimin e eshtrave të ekspozuara ndaj zjarrit pa dëmtuar fosilet. Nën dritë blu me energji të lartë dhe përmes filtrave të veçantë, kockat e djegura shkëlqenin me ngjyrë të kuqe, duke i bërë të dallueshme për studiuesit.
Për të përcaktuar moshën e gjetjeve, ekipi analizoi sedimentet e shpellës duke përdorur dy metoda datimi. Rezultatet treguan se përdorimi i zjarrit mund të ketë ndodhur që 1.79 milionë vjet më parë. Edhe pse zbulimi nuk provon se njerëzit e hershëm gatuanin ushqim ose zotëronin teknologji të avancuara për ndezjen e zjarrit, ai sugjeron se ata ishin në gjendje ta ruanin dhe ta përdornin atë në mënyrë të përsëritur. Sipas studiuesve, kjo përfaqëson një moment kyç në evolucionin njerëzor dhe mund të ndihmojë në kuptimin më të mirë të marrëdhënies së paraardhësve tanë me mjedisin ku jetonin.