Serbia është përballur me një ndryshim historik politik pas zgjedhjeve parlamentare të 25 tetorit, ku lëvizja e mbështetur nga studentët arriti të mposhtë Aleksandër Vuçiçin dhe aleancën e tij, duke i dhënë fund dominimit të tij shumëvjeçar në drejtimin e vendit.

Pas më shumë se një dekade në qendër të pushtetit, ish-presidenti serb pranoi humbjen përballë një force politike që lindi nga protestat kundër korrupsionit dhe pakënaqësisë së qytetarëve ndaj institucioneve shtetërore.

Rezultati shënon një kthesë të rëndësishme për Serbinë, ku Vuçiçi kishte qenë një prej figurave më me ndikim që prej vitit 2012, fillimisht si pjesë e qeverisë, më pas si kryeministër dhe president.

Por ajo që nisi si një protestë për kërkimin e përgjegjësisë pas një tragjedie, u shndërrua gradualisht në një lëvizje kombëtare që ndryshoi ekuilibrat politikë.

Tragjedia që ndezi revoltën

Gjithçka mori një drejtim tjetër më 1 nëntor 2024, kur shembja e një strehe betoni në stacionin hekurudhor të Novi Sadit shkaktoi vdekjen e 16 personave.

Ngjarja tronditi opinionin publik dhe ngriti pyetje të shumta mbi sigurinë e ndërtimeve, transparencën e projekteve publike dhe përgjegjësinë e institucioneve.

Studentët ishin ndër të parët që nisën të kërkonin hetime të plota dhe nxjerrjen përpara drejtësisë të personave përgjegjës.

Me kalimin e javëve, demonstratat u përhapën në qytete të ndryshme të Serbisë, duke tërhequr pedagogë, punonjës, profesionistë dhe qytetarë të pakënaqur me mënyrën e qeverisjes.

Protestat, të cilat vijuan për afro dy vjet, u kthyen në një nga sfidat më serioze për pushtetin e Vuçiçit.

Nga rrugët e qyteteve te fitorja në zgjedhje

Lëvizja studentore nuk u kufizua vetëm te kërkesat për zbardhjen e tragjedisë. Ajo nisi të kërkonte ndryshime më të thella në funksionimin e shtetit, luftë kundër korrupsionit, institucione të pavarura dhe më shumë përgjegjshmëri nga drejtuesit politikë.

Në këtë mënyrë, një mobilizim fillimisht qytetar u shndërrua në një alternativë elektorale.

Përballë presionit të vazhdueshëm, Vuçiçi dha dorëheqjen nga posti i presidentit në shtator 2026, duke hapur rrugën për zgjedhje të parakohshme parlamentare, ku synonte të rikthehej në pushtet përmes postit të kryeministrit.

Megjithatë, rezultati i 25 tetorit ishte ndryshe nga ai që priste aleanca e tij.

Lista e mbështetur nga studentët siguroi një fitore të qartë, ndërsa Vuçiçi pranoi publikisht humbjen.

Sipas rezultateve të raportuara pas numërimit të pothuajse 99% të votave, kandidatët e mbështetur nga studentët morën rreth 52.7% të votave, kundrejt 39.2% për aleancën e udhëhequr nga Partia Progresive Serbe.

Kjo përkthehet në 139 mandate parlamentare për lëvizjen studentore, nga 250 vende që ka Parlamenti i Serbisë.

Festë në Beograd pas shpalljes së rezultatit

Pranimi i humbjes nga Vuçiçi u pasua nga festime masive në kryeqytetin serb.

Dhjetëra mijëra qytetarë dolën në rrugët e Beogradit, duke festuar rezultatin e një procesi zgjedhor që shënon një ndryshim të madh në skenën politike të vendit.

Fitorja e studentëve u pa nga mbështetësit e tyre si përfundimi i një beteje të gjatë, të nisur me protesta, bllokime universitare dhe demonstrata kundër korrupsionit.

Ndërkohë, pjesëmarrja në zgjedhje arriti nivele shumë të larta, duke dëshmuar interesin e madh të qytetarëve për të ardhmen politike të Serbisë.

Çfarë e pret tani Serbinë?

Pavarësisht fitores, lëvizja studentore përballet me sfidën e kalimit nga protestat në drejtimin e institucioneve.

Lista fituese përfshin pedagogë, profesionistë, aktorë dhe përfaqësues të sektorëve të ndryshëm të shoqërisë, shumë prej të cilëve nuk kanë pasur më parë përvojë në drejtimin e qeverisë.

Një nga çështjet kryesore mbetet përzgjedhja e kryeministrit dhe formimi i kabinetit të ri.

Po ashtu, mbetet për t’u parë se çfarë qëndrimi do të mbajë qeveria e ardhshme ndaj Bashkimit Evropian, Rusisë dhe Kinës, me të cilat Serbia ka ndërtuar marrëdhënie të rëndësishme politike dhe ekonomike.

Vuçiçi, nga ana e tij, mbetet një figurë me ndikim në Partinë Progresive Serbe, edhe pse aleanca e tij ka humbur shumicën parlamentare.

Pas afro 14 vitesh dominim politik, zgjedhjet e tetorit kanë hapur një kapitull të ri për Serbinë. Një lëvizje e lindur nga zemërimi për një tragjedi arriti të bashkojë një pjesë të madhe të shoqërisë dhe të ndryshojë drejtimin politik të vendit.