Pas më shumë se pesë vitesh nga transferimi i tyre në Hagë, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi kanë marrë vendimin e shkallës së parë nga Dhomat e Specializuara. Katër ish-drejtuesit e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës janë dënuar me një total prej 81 vitesh burgim.

Dënimet më të rënda iu dhanë Hashim Thaçit dhe Jakup Krasniqit, me nga 25 vite burg secili. Kadri Veseli u dënua me 18 vite, ndërsa Rexhep Selimi me 13 vite.

Trupi gjykues i shpalli të katër fajtorë për akuza të caktuara për krime lufte, ndërsa nuk i gjeti fajtorë për akuzat për krime kundër njerëzimit.

Ky dallim zuri një pjesë të rëndësishme të arsyetimit të aktgjykimit. Sipas trupit gjykues, provat ishin të mjaftueshme për të vërtetuar përgjegjësi penale për vepra si ndalimi i paligjshëm ose arbitrar, trajtimi mizor, tortura dhe vrasja e paligjshme.

Ndryshe ishte për akuzat për krime kundër njerëzimit. Gjykata arriti në përfundimin se nuk ishte provuar në standardin e kërkuar juridik ekzistenca e një sulmi të përhapur ose sistematik kundër popullatës civile, element i nevojshëm për këtë kategori veprash penale.

Dënimi më i lartë, 25 vite, iu dha ish-presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi. Sipas konstatimeve të trupit gjykues, ai mbante përgjegjësi penale për disa prej krimeve të trajtuara në aktakuzë, mes tyre ndalimi i paligjshëm, trajtimi mizor, tortura dhe vrasja e paligjshme.

Në arsyetimin e vendimit, gjyqtarët folën edhe për kontributin që, sipas tyre, Thaçi kishte dhënë në realizimin e një qëllimi të përbashkët kriminal. Trupi gjykues konstatoi gjithashtu se në raste të caktuara ai kishte marrë pjesë drejtpërdrejt ose kishte nxitur veprime që gjykata i konsideroi kriminale.

Me të njëjtën masë dënimi, 25 vite burg, u ndëshkua edhe Jakup Krasniqi. Ai u gjet fajtor për një pjesë të akuzave për krime lufte, përfshirë vepra që lidhen me ndalimin e paligjshëm, trajtimin mizor, torturën dhe vrasjen. Për akuzat për krime kundër njerëzimit, Krasniqi nuk u shpall fajtor.

Kadri Veselit iu caktua një dënim prej 18 vitesh burg. Edhe për ish-kryetarin e Kuvendit të Kosovës, gjykata konstatoi përgjegjësi për akuza të caktuara për krime lufte, por jo për krime kundër njerëzimit.

Dënimi më i ulët mes katër të pandehurve iu dha Rexhep Selimit. Ai u dënua me 13 vite burg, pasi trupi gjykues vlerësoi se përgjegjësia e tij ishte provuar përtej dyshimit të arsyeshëm për një pjesë të veprave të kategorizuara si krime lufte.

Një pjesë e konsiderueshme e aktgjykimit iu kushtua edhe personave që gjykata i konsideroi viktima të krimeve.

Sipas konstatimeve të trupit gjykues, gjatë periudhës nga prilli 1998 deri në qershor 1999, pjesëtarë të UÇK-së kryen veprime kriminale ndaj personave që nuk merrnin pjesë aktive në luftime. Gjykata konstatoi vrasjen e 96 personave dhe trajtoi gjithashtu raste të ndalimeve të paligjshme, torturave, keqtrajtimeve dhe kushteve çnjerëzore në qendra ndalimi në Kosovë dhe Shqipëri.

Aktgjykimi i sotëm është rezultat i një procesi të gjatë. Thaçi, Veseli, Krasniqi dhe Selimi ndodhen në paraburgim në Hagë që prej nëntorit të vitit 2020, ndërsa gjykimi nisi në prill 2023.

Gjatë shqyrtimit gjyqësor u dëgjuan 134 dëshmitarë dhe u administrua një volum i madh materialesh dhe provash. Të katër të akuzuarit i mohuan akuzat dhe u deklaruan të pafajshëm gjatë procesit.

Çështja ka shkaktuar reagime të forta edhe jashtë sallës së gjyqit. Para shpalljes së aktgjykimit, qytetarë të shumtë u mblodhën në Prishtinë dhe në Hagë në mbështetje të katër ish-drejtuesve të UÇK-së.

Për një pjesë të opinionit publik në Kosovë, procesi ndaj tyre ka qenë objekt kundërshtimesh dhe kritikash, ndërsa mbështetësit vazhdojnë t’i shohin të katër si figura të luftës së UÇK-së.

Në nisje të shpalljes së vendimit, kryesuesi i trupit gjykues, Charles L. Smith III, theksoi se objekti i procesit nuk ishte vlerësimi i luftës së UÇK-së apo i pavarësisë së Kosovës. Sipas tij, gjykimi kishte të bënte me përcaktimin e përgjegjësisë penale individuale të personave të akuzuar.

Megjithatë, vendimi i 16 shtatorit nuk shënon domosdoshmërisht fundin e betejës gjyqësore.

Aktgjykimi është i shkallës së parë dhe palët kanë të drejtën e ankimit. Nëse çështja kalon në Apel, gjyqtarët e shkallës së dytë mund të shqyrtojnë kundërshtimet ndaj vendimit dhe, në përputhje me procedurat dhe gjetjet e tyre, ta lënë atë në fuqi ose ta ndryshojnë.

Ndërkohë, koha që Thaçi, Veseli, Krasniqi dhe Selimi kanë kaluar në paraburgim do të merret parasysh në llogaritjen e dënimeve të dhëna.