Televizioni shtetëror iranian IRIB raportoi fillimisht se Udhëheqësi Suprem kishte “arritur martirizimin”, pa dhënë detaje të mëtejshme mbi rrethanat. Në transmetim, një prezantues theksoi se, pavarësisht vdekjes së tij, vizioni dhe misioni i tij do të vazhdojnë me përkushtim edhe më të madh.

Më pas, edhe agjencia shtetërore e lajmeve IRNA njoftoi për ndarjen nga jeta të Ajatollah Ali Khameneit, pa specifikuar shkakun. Në rrjetet sociale qarkulluan video që pretendohet se tregonin momentin e gjetjes së trupit të tij, por autenticiteti i tyre nuk u konfirmua zyrtarisht.

Pas shpalljes zyrtare të vdekjes nga autoritetet iraniane, në llogarinë e tij zyrtare në platformën X (ish-Twitter) u publikua një foto e Khameneit duke përshëndetur, e shoqëruar me një varg nga Kurani (Sure Al-Ahzab, 33:23), që flet për besimtarët që qëndrojnë besnikë ndaj zotimit të tyre ndaj Zotit.

40 ditë zie kombëtare

Sipas agjencisë “Fars”, qeveria shpalli 40 ditë zie publike dhe një periudhë shtatëditore pushimi zyrtar. Paralelisht, u raportua se disa anëtarë të familjes së Khameneit – përfshirë vajzën, nipin, nusen dhe dhëndrin – humbën jetën gjatë sulmeve të përbashkëta amerikano-izraelite. Më herët, media pranë Gardës Revolucionare dhe zyrtarë të lartë kishin hedhur poshtë lajmet për vdekjen e tij, duke i cilësuar si dezinformim.

Lajmi u përforcua ndërkombëtarisht pasi Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi në platformën Truth Social se Khamenei kishte ndërruar jetë. Disa orë më vonë, në llogarinë e Khameneit në X u publikua një postim simbolik me referencë fetare dhe imazh me ngarkesë të fortë simbolike.

Si parashikohet pasardhja sipas Kushtetutës

Kushtetuta iraniane përcakton qartë procedurën për zgjedhjen e Udhëheqësit Suprem. Përgjegjësia i takon Asamblesë së Ekspertëve – një organ prej 88 klerikësh që zgjidhen çdo tetë vjet. Megjithatë, kandidimi në këtë organ është i kufizuar praktikisht për figura që konsiderohen plotësisht besnike ndaj sistemit të Republikës Islamike.

Asambleja duhet të zgjedhë një pasardhës sa më shpejt që të jetë e mundur. Por, në kushtet e një situate të tensionuar sigurie dhe sulmeve të jashtme, mbledhja e menjëhershme e saj mund të përballet me vështirësi logjistike dhe operative.

Ndërkohë, Kushtetuta parashikon një mekanizëm të përkohshëm: detyrat e Udhëheqësit Suprem kalojnë tek një këshill treanëtarësh i përbërë nga presidenti i vendit, kreu i gjyqësorit dhe një klerik nga Këshilli i Gardianëve. Ky mekanizëm synon të garantojë vazhdimësinë institucionale deri në zgjedhjen e liderit të ri.

Sipas mediave shtetërore, presidenti Masud Pezeshkian aktualisht po drejton vendin së bashku me kryetarin e parlamentit dhe kreun e gjyqësorit, deri në përfundimin e procesit të tranzicionit.

Trashëgimia politike e Khameneit

Ali Khamenei mori drejtimin e Republikës Islamike në vitin 1989, pas vdekjes së Ajatollah Ruhollah Khomeinit, udhëheqësit të Revolucionit Islamik të vitit 1979. Ndërsa Khomeini mbetet figura ideologjike e revolucionit, Khamenei konsiderohet arkitekti i konsolidimit të strukturës ushtarake dhe paraushtarake që përcaktoi rolin rajonal të Iranit.

Para se të bëhej Udhëheqës Suprem, ai shërbeu si president gjatë luftës Iran-Irak në vitet 1980 – një përvojë që ndikoi thellë në qëndrimin e tij të ashpër ndaj Perëndimit, veçanërisht ndaj Shteteve të Bashkuara.

Zhvillimet e fundit pritet të kenë pasoja të gjera, jo vetëm për të ardhmen politike të Iranit, por edhe për ekuilibrat gjeopolitikë në Lindjen e Mesme.