Efraim Diveroli, tregtari amerikan i armëve emri i të cilit u bë i njohur ndërkombëtarisht pas kontratës së diskutueshme me Pentagonin dhe skandalit të fishekëve të ripaketuar në Shqipëri, është rikthyer në vëmendjen publike përmes një interviste të publikuar në rrjetet sociale.
Gjatë bisedës, Diveroli foli hapur për të kaluarën e tij në industrinë e armëve, fitimet marramendëse që realizonte dhe mënyrën se si historia e tij u shndërrua në një film të Hollywood-it. Ai konfirmoi se personazhi i luajtur nga aktori Jonah Hill në filmin War Dogs është frymëzuar pikërisht nga jeta e tij.
“E ke parë filmin ‘War Dogs’? Historia ime është ajo që shfaqet aty”, shprehet ai në fillim të intervistës.
Diveroli zbuloi gjithashtu se kishte ngritur padi ndaj producentëve të filmit, duke pretenduar se nuk ishte trajtuar siç duhej në marrëveshjet që lidhen me historinë e tij. Sipas tij, çështja përfundoi me një kompensim financiar të konsiderueshëm, megjithëse ai refuzoi të japë detaje për shumën që përfitoi.
Duke kujtuar periudhën kur kompania e tij ishte në kulmin e aktivitetit, Diveroli tha se biznesi i armëve gjeneronte të ardhura të jashtëzakonshme, duke arritur deri në 2 milionë dollarë në javë. Ai e përshkroi atë periudhë si një kohë me ritëm të shpejtë dhe fitime të mëdha, por që më pas solli edhe pasoja serioze ligjore.
Në intervistë ai foli edhe për dënimin me burg, duke kujtuar katër vitet që kaloi pas hekurave si rezultat i problemeve që lidhen me aktivitetin e tij tregtar.
Sot, sipas deklaratave të vetë Diverolit, ai është larg biznesit të armëve dhe merret me investime financiare. Ai drejton një kompani familjare të quajtur “The Diveroli Investments Group”, e fokusuar kryesisht te mbështetja e bizneseve të vogla dhe investimet private.
Në fund të bisedës, Diveroli u përpoq të theksonte reputacionin e tij në fushën e investimeve, duke deklaruar se gjatë kësaj faze të karrierës së tij nuk është përballur me akuza nga investitorët për humbje të fondeve apo keqmenaxhim të kapitalit.
Çfarë ndodhi?
Efraim Diveroli u bë i njohur në Shqipëri për shkak të skandalit të fishekëve të Gërdecit, një nga aferat më të mëdha të armëve që lidhi Shqipërinë me një kontratë të Pentagonit.
Në vitin 2007, kompania e Diverolit, AEY Inc., fitoi një kontratë rreth 300 milionë dollarëshe nga Departamenti i Mbrojtjes se SHBA për furnizimin e ushtrisë afgane me municione.
Për të përmbushur kontratën, AEY bleu sasi të mëdha fishekësh të vjetër nga depot shqiptare. Problemi ishte se municionet kishin origjinë kineze. Shtetet e Bashkuara kishin embargo ndaj armëve kineze dhe ato nuk mund të furnizoheshin ligjërisht përmes kësaj kontrate.
Sipas hetimeve amerikane, fishekët u ripaketuan në Shqipëri për të fshehur origjinën kineze. Kutitë dhe shenjat që tregonin prodhimin në Kinë u hoqën dhe municionet u paraqitën si me origjinë tjetër. Ky ishte thelbi i mashtrimit që çoi në skandal.
Lidhja me Gërdecin
Municionet që po çmontoheshin dhe përpunoheshin në Shqipëri kalonin edhe përmes kompleksit të demontimit në Gërdec.
Më 15 mars 2008 ndodhi shpërthimi katastrofik i Gërdecit, ku humbën jetën 26 persona dhe u plagosën qindra të tjerë. Megjithëse Diveroli nuk u akuzua për shpërthimin vetë, aktiviteti i biznesit të municioneve që lidhej me kontratën e tij ishte pjesë e kontekstit të gjerë të aferës.
Çfarë ndodhi me Diverolin?
Në SHBA ai pranoi fajësinë për mashtrim ndaj qeverisë amerikane lidhur me origjinën e municioneve dhe u dënua me burg. Historia e tij u bë aq e njohur sa frymëzoi filmin War Dogs, ku personazhi kryesor i bazuar te Diveroli interpretohet nga Jonah Hill.
Pra, në thelb, lidhja e Diverolit me Shqipërinë ishte blerja e municioneve shqiptare për kontratën afgane dhe skandali i ripaketimit të fishekëve kinezë, një aferë që u bë pjesë e debatit të madh rreth Gërdecit dhe trafikut ndërkombëtar të armëve.