Demenca është një grup sëmundjesh që ndikojnë në funksionet njohëse të trurit, si kujtesa, të menduarit dhe sjellja. Simptomat zakonisht përkeqësohen me kalimin e kohës dhe zakonisht kalojnë nëpër tre faza kryesore.

Pikat kryesore

Demenca zakonisht përparon në tre faza: të hershme, të mesme dhe të vonshme. Faza e hershme zgjat mesatarisht rreth 2 vjet.
Faza e mesme zgjat rreth 2–4 vjet. Faza e vonshme zakonisht zgjat 1–2 vjet. Në fazën e mesme shfaqen më shumë konfuzion, harresë dhe ndryshime në sjellje, ndërsa në fazën e vonshme personi ka nevojë për kujdes të vazhdueshëm. Megjithëse shumica e njerëzve kalojnë nëpër këto faza, shpejtësia e përparimit ndryshon nga një person te tjetri. Disa mund të kalojnë shpejt nga simptomat e lehta në ato të rënda, ndërsa të tjerë mund të jetojnë për shumë vite në të njëjtën fazë. Sëmundja Alzheimer’s disease përbën rreth 60–80% të rasteve të demencës. Mesatarisht, një person me Alzheimer jeton 4–8 vjet pas diagnostikimit, por disa mund të jetojnë edhe deri në 20 vjet.

Faza e Hershme (Demenca e Lehtë)

Kjo është faza kur fillojnë të shfaqen simptomat e para. Shenjat mund të jenë të vështira për t’u dalluar në fillim, sepse personi zakonisht vazhdon të jetë i pavarur.

Simptomat e zakonshme

  • Humbje e kujtesës së afërt (harresa e ngjarjeve të fundit)
  • Harrimi i fjalëve ose i vendit ku janë lënë sendet
  • Ndryshime në personalitet (bëhet më i tërhequr ose më i qetë)
  • Humbje orientimi edhe në vende të njohura
  • Vështirësi në zgjidhjen e problemeve
  • Probleme me menaxhimin e financave
  • Vështirësi në organizimin dhe shprehjen e mendimeve

Personi mund të ndiejë:

  • Frustrim
  • Ankth
  • Irritim

Në këtë fazë është e rëndësishme që personi të vazhdojë të kryejë vetë aktivitetet që mundet.

Faza e Mesme (Demenca e Moderuar)

Në këtë fazë simptomat bëhen më të dukshme.

Aktivitetet e përditshme si:

  • veshja,
  • ngrënia,
  • larja,
  • bëhen gjithnjë e më të vështira.

Shumë persona kanë nevojë për ndihmë të përditshme nga familjarët ose kujdestarët.

  • Simptomat e zakonshme
  • Konfuzion më i madh
  • Gjykim i dobët
  • Harresë më e shpeshtë
  • Harrimi i emrave të familjarëve dhe miqve
  • Përsëritja e të njëjtave pyetje ose histori
  • Humbje e kujtesës afatgjatë
  • Harrimi i ngjarjeve të së kaluarës

Mund të shfaqen gjithashtu:

  • Deluzione (besime të gabuara)
  • Paranojë
  • Halucinacione
  • Ndryshime në sjellje
  • Fjetje gjatë ditës dhe pagjumësi gjatë natës
  • Të bërtitura ose agresivitet
  • Shqetësim dhe hutim në mbrëmje (“sundowning”)
  • Komente ose sjellje të papërshtatshme

Kjo është zakonisht faza më e gjatë.

Faza e Vonshme (Demenca e Rëndë)

Në këtë fazë personi ka nevojë për kujdes të vazhdueshëm 24 orë në ditë, shpesh në shtëpi ose në një institucion kujdesi.

Simptomat e rënda

  • Pamundësi për të komunikuar normalisht
  • Mund të flasë vetëm në gjuhën e fëmijërisë
  • Humbje e perceptimit të kohës
  • Varësi e plotë nga të tjerët për:ngrënien, veshjen, higjienën personale
  • Pamundësi për të njohur familjarët ose veten në pasqyrë
  • Humbja e aftësive fizike
  • Vështirësi në ecje
  • Pamundësi për t’u ulur pa ndihmë
  • Vështirësi në gëlltitje
  • Vështirësi në mbajtjen e kokës drejt

Gjithashtu mund të shfaqen:

Kjo është zakonisht faza më e shkurtër.

Mosmbajtje e urinës dhe feçeve

Rrezik i shtuar për infeksione, veçanërisht pneumoni