Shkencëtarët kanë zbuluar pse mushkonjat preferojnë njerëz të ndryshëm, duke nxjerrë në pah një lidhje të fshehtë midis përbërjes kimike të lëkurës, baktereve dhe tërheqjes së mushkonjave, e cila mund të revolucionarizojë mënyrën e prodhimit të mjeteve kundër insekteve.

Disa njerëz duket se tërheqin mushkonjat kudo që shkojnë, por një studim i ri tregon se të qenit një magnet për mushkonjat varet nga lloji i mushkonjës që ju pickon.

Në një studim të botuar në revistën shkencore iScience, studiuesit e Universitetit Ndërkombëtar të Floridës (FIU) testuan reagimin e tri prej specieve më të rrezikshme të mushkonjave në botë ndaj 119 vullnetarëve. Çuditërisht, asnjë nga pjesëmarrësit nuk tërhoqi të tria speciet. Përkundrazi, secila specie parapëlqente një grup të ndryshëm njerëzish, kryesisht në varësi të përbërjes kimike individuale të trupit dhe aromave natyrale të lëkurës së tyre.

Ky zbulim mund të ndryshojë mënyrën se si shkencëtarët i qasen parandalimit të sëmundjeve që transmetohen nga mushkonjat. Meqenëse speciet e ndryshme të mushkonjave reagojnë ndaj sinjaleve të ndryshme kimike që vijnë nga lëkura e njeriut, studiuesit mund të arrijnë në të ardhmen të krijojnë repelentë të gjeneratës së re, të përshtatur posaçërisht për secilën specie, duke ofruar një mbrojtje më të synuar.

“Veçimi i përbërësve të aromës njerëzore që tërheqin ose largojnë mushkonjat mund të çojë në strategji të reja për luftimin e sëmundjeve që transmetohen nga vektorët”, tha Matthew DeGennaro, neurogjenetist që drejton ekipin kërkimor dhe Institutin e Shkencave Biomolekulare në FIU, universiteti shtetëror i Miamit.

Specie të ndryshme mushkonjash parapëlqejnë njerëz të ndryshëm

Studiuesit hetuan tri specie përgjegjëse për përhapjen e sëmundjeve të rënda, përfshirë ethet e verdha, dengën, Zikën, virusin e Nilit Perëndimor dhe sëmundje të tjera. Bëhet fjalë për Aedes aegypti, Aedes albopictus (mushkonja tigër aziatike) dhe Culex quinquefasciatus (mushkonja e zakonshme e shtëpisë, e përhapur në jug).

Studimi, i udhëhequr nga studentja e doktoraturës Kaylee Marrero, ishte i pari që krahasoi drejtpërdrejt reagimin e disa specieve të mushkonjave ndaj të njëjtëve pjesëmarrës njerëzorë. Gjetjet zbuluan dallime të papritura në sinjalet kimike dhe mikrobike që secila specie duket se përdor për të zgjedhur personin që do të pickojë.

“Kur nisëm studimin, nuk prisnim që speciet të parapëlqenin njerëz të ndryshëm”, tha Marrero. “Ishte shumë befasuese për mua që secila specie kishte një gjurmë të veçantë mikrobike, të cilën e përdorte si sinjal orientues.”

Secila specie mushkonjash shfaqi preferenca të veçanta:

  • Aedes aegypti: Kjo specie parapëlqente njerëzit që nuk përdornin aroma të shtuara artificialisht dhe lëkura e të cilëve përmbante nivele më të ulëta të disa përbërjeve kimike të paqëndrueshme. Zakonisht pickon gjatë ditës dhe shfaqi një prirje të lehtë për të parapëlqyer meshkujt më shumë se femrat.
  • Aedes albopictus: E njohur gjithashtu si mushkonja tigër aziatike, kjo specie që ushqehet gjatë ditës tërhiqej veçanërisht nga njerëzit, lëkura e të cilëve çlironte sasi më të larta ketonesh dhe përbërjesh natyrore të paqëndrueshme, të ngjashme me ato që gjenden te bimët.
  • Culex quinquefasciatus: Ndryshe nga dy speciet e tjera, kjo mushkonjë e zakonshme e shtëpisë ushqehet pas errësirës dhe dukej veçanërisht e ndjeshme ndaj mikrobiomës së lëkurës, pra bashkësisë së baktereve, kërpudhave dhe mikroorganizmave të tjerë që jetojnë natyrshëm në lëkurën e njeriut. Disa familje bakteresh i bënin njerëzit më tërheqës për mushkonjat, ndërsa të tjera duket se i dekurajonin ato të pickonin.

Kimia e fshehtë që qëndron pas tërheqjes së mushkonjave

Era natyrale e trupit të njeriut është shumë më e ndërlikuar nga sa mund të duket. Lëkura jonë çliron një përzierje prej më shumë se 1.000 përbërjesh organike të paqëndrueshme, shumë prej të cilave shkencëtarët ende nuk i kanë identifikuar ose kuptuar plotësisht.

Studiuesit zbuluan se të tria speciet e mushkonjave nuk kishin një preferencë të përbashkët për individë të caktuar. Përkundrazi, secila prej tyre parapëlqente vazhdimisht grupin e vet të vullnetarëve. Kjo sugjeron se speciet e ndryshme kanë zhvilluar mënyra të veçanta për të zbuluar dhe interpretuar aromën njerëzore.

Për të kuptuar se çfarë i bënte disa njerëz më tërheqës për mushkonjat, ekipi mblodhi mostra të aromave të trupit dhe të mikrobiomës së lëkurës së pjesëmarrësve, krahas testeve të preferencave të mushkonjave. Më pas, studiuesit analizuan se cilat përbërje kimike dhe mikroorganizma ishin të pranishëm dhe matën sasinë relative të tyre.

Rezultatet treguan lidhje të forta midis preferencave të mushkonjave dhe ndryshimeve në përbërjen kimike dhe mikrobike të lëkurës së njerëzve.

“Kjo përputhej shumë mirë me ndryshimet në bakteret e lëkurës dhe aromat”, tha DeGennaro. “Tani për mua është e qartë se mikrobiomat e lëkurës përcaktojnë profilin tonë individual të aromës njerëzore. Secila specie gjeti mënyrën e vet për ta deshifruar këtë profil.”

A mund të çojë ky zbulim në krijimin e mjeteve më të mira kundër mushkonjave?

Të kuptuarit se pse një specie mushkonjash tërhiqet nga një person, ndërsa një tjetër jo, mund të hapë mundësi të reja për parandalimin e infeksioneve të rrezikshme.

Duke identifikuar përbërjet specifike kimike dhe bakteret e lëkurës që tërheqin ose largojnë speciet e ndryshme të mushkonjave, studiuesit e FIU-së po ndihmojnë në krijimin e një baze shkencore për zhvillimin e repelentëve më të saktë dhe të përshtatur posaçërisht për secilën specie.

Gjetjet mund të përmirësojnë gjithashtu strategjitë e shëndetit publik, duke u mundësuar komuniteteve të përqendrohen te speciet e veçanta të mushkonjave që janë përgjegjëse për përhapjen e sëmundjeve në rajonin e tyre.

Në vend që të supozohet se të gjitha mushkonjat tërhiqen nga të njëjtët njerëz për të njëjtat arsye, metodat e ardhshme të parandalimit mund të hartohen duke u bazuar në preferencat e veçanta kimike të secilës specie.