Në disa raste, trupi mund të reagojë ndaj stresit, ushqyerjes së pamjaftueshme ose aktivitetit fizik të tepërt duke frenuar përkohësisht një prej proceseve më të rëndësishme hormonale.

Kjo gjendje njihet si amenorre hipotalamike funksionale (FHA) dhe lidhet me mënyrën se si hipotalamusi, një qendër e rëndësishme kontrolluese në tru, rregullon sistemin riprodhues.

Çfarë ndodh në organizëm?

Hipotalamusi prodhon hormonin GnRH, i cili ndihmon në kontrollin e hormoneve FSH dhe LH. Këto hormone, së bashku me estrogjenin, luajnë rol të rëndësishëm në ovulacion dhe ciklin menstrual.

Kur organizmi percepton se nuk po merr mjaftueshëm energji ose po përballet me stres të madh fizik apo emocional, hipotalamusi mund të reduktojë sinjalet e GnRH-së.

Si pasojë, nivelet e hormoneve ndryshojnë, ovulacioni mund të ndalet dhe menstruacionet bëhen të çrregullta ose mungojnë plotësisht.

Amenorrea sekondare përkufizohet si mungesa e menstruacioneve për më shumë se tre muaj te një grua që më parë kishte cikle të rregullta. Amenorrea hipotalamike është një prej shkaqeve të mundshme.

Pse ndodh?

Shkaktarët më të zakonshëm përfshijnë:

-marrjen e pamjaftueshme të kalorive;

-dieta shumë kufizuese ose ushqyerjen e pabalancuar;

-aktivitetin fizik të tepërt;

-stresin emocional ose psikologjik;

-përqindjen shumë të ulët të yndyrës trupore;

-çrregullimet e të ngrënit, përfshirë anoreksinë nervore.

Shpesh nuk ekziston vetëm një faktor. Për shembull, kombinimi i stërvitjes intensive me ushqyerjen e pamjaftueshme mund ta vendosë organizmin në një gjendje ku energjia nuk mjafton për të mbështetur të gjitha funksionet trupore.

Trupi, në njëfarë mënyre, “frenon” funksionet riprodhuese, pasi ato nuk konsiderohen prioritare kur energjia është e pamjaftueshme.

Shenjat që mund të shfaqen

Mungesa e menstruacioneve për tre muaj ose më shumë është shenja kryesore, por mund të shfaqen edhe simptoma të tjera, si:

-lodhje dhe mungesë energjie;

-probleme me gjumin;

-ankth ose humor depresiv;

-uri e shtuar;

-tharje vaginale;

-ulje e dëshirës seksuale;

-rënie e flokëve;

-dhimbje koke.

Simptomat mund të ndryshojnë nga një person te tjetri dhe nuk janë specifike vetëm për FHA.

Si vendoset diagnoza?

Amenorrea hipotalamike nuk diagnostikohet thjesht nga mungesa e ciklit.

Mjeku duhet fillimisht të përjashtojë shkaqe të tjera, veçanërisht shtatzëninë, si dhe probleme të tiroides, gjëndrave mbiveshkore ose çrregullime të tjera hormonale.

Në varësi të situatës, mund të kërkohen analiza të hormoneve, përfshirë estrogjenin, prolaktinën, FSH dhe LH, si edhe test shtatzënie dhe analiza të tjera. Në raste të caktuara mund të nevojitet edhe rezonancë magnetike e hipofizës.

Trajtimi nis nga shkaku

Në shumicën e rasteve, trajtimi fokusohet te korrigjimi i faktorëve që po e mbajnë organizmin në këtë gjendje.

Mund të jetë e nevojshme të reduktohet aktiviteti fizik shumë intensiv, të rritet marrja e kalorive, të korrigjohet mungesa energjetike dhe të menaxhohet stresi.

Në varësi të rastit, mund të ndihmojë edhe një nutricionist. Për personat që përballen me çrregullime të të ngrënit ose stres të konsiderueshëm, terapia psikologjike, përfshirë terapinë kognitive-biheviorale, mund të jetë pjesë e trajtimit.

Në raste të caktuara, mjeku mund të rekomandojë trajtim hormonal ose terapi për fertilitetin.

Rikthimi i ciklit mund të kërkojë disa muaj dhe koha ndryshon ndjeshëm nga një person te tjetri.

Pse nuk duhet neglizhuar?

Edhe pse cikli menstrual mund të duket si diçka që mund të “presë”, mungesa e zgjatur e menstruacioneve mund të ketë pasoja në shëndetin afatgjatë.

Nivelet e ulëta të estrogjenit mund të ndikojnë në masën kockore, duke rritur rrezikun për humbje të densitetit të kockave dhe osteoporozë. Gjendja mund të shoqërohet gjithashtu me pasoja metabolike dhe kardiovaskulare.

FHA mund të ndikojë edhe në fertilitet, pasi mungesa e ovulacionit e bën më të vështirë ngjizjen.

Megjithatë, ekziston një detaj i rëndësishëm: ovulacioni mund të ndodhë përpara menstruacionit të parë që rikthehet. Për këtë arsye, shtatzënia është e mundur edhe kur cikli ende nuk është normalizuar.

Trupi nuk po “prish” ciklin pa arsye

Amenorrea hipotalamike mund të jetë një sinjal se organizmi po përballet me një mungesë energjie, stres ose ngarkesë fizike që po tejkalon kapacitetin e tij për t’u përshtatur.

Prandaj, mungesa e menstruacioneve për disa muaj nuk duhet konsideruar thjesht si një problem estetik apo një “pasojë normale” e dietës dhe stërvitjes.

Një cikël që ndalet mund të jetë mënyra e trupit për të treguar se diçka nuk është në ekuilibër. Nëse menstruacionet mungojnë për tre muaj ose më shumë, veçanërisht nëse më parë kanë qenë të rregullta, është e rëndësishme të vlerësohet shkaku nga një profesionist shëndetësor. /TAR/