Jeta nuk ndalon sa herë temperaturat rriten, sepse duhet të shkojmë në punë, të kryejmë detyrimet dhe, për shumë njerëz, të vazhdojnë edhe rutinën e aktivitetit fizik. Por ka një gjë që kardiologët këshillojnë të mos e bëni kur vapa bëhet ekstreme: të sforcoheni fizikisht jashtë, sidomos gjatë mesditës.

Temperaturat e larta nuk shkaktojnë vetëm parehati. Ato mund ta detyrojnë zemrën të punojë më fort dhe, kur kombinohen me lagështirë, dehidratimin dhe aktivitetin intensiv, rreziku bëhet edhe më i madh. 

Kardiologu Arash Bereliani thotë se nis t’u kushtojë më shumë vëmendje rreziqeve kur temperaturat kalojnë rreth 32°C, ndërsa situata bëhet më shqetësuese kur ato arrijnë nga 35°C në 38°C. Por numri që shfaq termometri nuk është i vetmi faktor që duhet marrë parasysh.

“Lagështira ka po aq rëndësi sa temperatura, sepse kur ajri është i lagësht, djersa nuk mund të avullojë dhe trupi humbet mënyrën e tij kryesore për t’u freskuar,” shpjegon ai.

Si ndikon vapa ekstreme te zemra?

Për të ruajtur temperaturën normale të trupit, zemra duhet të punojë më shumë. Ritmi i saj mund të përshpejtohet, ndërsa sasia e punës që i kërkohet të kryejë rritet. Njëkohësisht, djersitja mund të shkaktojë humbje të lëngjeve dhe elektroliteve, dehidratim dhe ulje të presionit të gjakut.

Kur trupi përpiqet të freskohet, më shumë gjak drejtohet drejt lëkurës. Kjo e detyron zemrën të pompojë më fort, veçanërisht nëse personi po ecën me ritëm të shpejtë, vrapon, merret me sport apo kryen punë të rëndë fizike.

Sforcimi i tepërt, i kombinuar me mungesën e hidratimit, mund të shkaktojë rraskapitje nga nxehtësia ose goditje nga vapa. Goditja nga vapa nuk prek vetëm zemrën, por mund të dëmtojë funksionin neurologjik dhe organet e brendshme, si edhe të rrisë rrezikun e komplikacioneve kardiovaskulare.

Çfarë duhet të ndaloni së bëri gjatë vapës?

Përgjigjja është aktiviteti fizik intensiv në ambient të hapur gjatë orëve më të nxehta të ditës.

“Ju lutem, mos kryeni aktivitet të rëndë fizik jashtë në mes të ditës, veçanërisht mes orës 11:00 dhe 16:00, kur vapa arrin kulmin,” këshillon Dr. Bereliani.
Sipas tij, shumë prej emergjencave të shkaktuara nga nxehtësia mund të shmangeshin thjesht duke e zhvendosur stërvitjen, vrapin ose punët e oborrit në një pjesë më të freskët të ditës.

Ecja e shpejtë, vrapi i lehtë dhe vrapimi intensiv janë ndër aktivitetet që duhen shmangur kur temperaturat janë të larta, veçanërisht nëse ka edhe lagështirë. Zgjidhja më e mirë është të ushtroheni herët në mëngjes, në mbrëmje ose në një ambient të freskët të brendshëm.

Po kur nuk mund ta shmangni aktivitetin jashtë?

Jo të gjithë kanë mundësi të qëndrojnë brenda. Disa njerëz punojnë jashtë, marrin pjesë në stërvitje sportive ose duhet të lëvizin në këmbë. Në këto raste, ekspertët këshillojnë:

– Të pini ujë rregullisht, përpara, gjatë dhe pas aktivitetit
– Të ulni ritmin dhe intensitetin e sforcimit
– Të bëni pushime të shpeshta në hije ose në një ambient të freskët
– T’u kushtoni vëmendje sinjaleve që jep trupi
– Të vishni rroba të lehta, të lirshme dhe me ngjyra të çelëta

Mos prisni të ndieni etje për të pirë ujë. Etja mund të shfaqet pasi trupi ka nisur tashmë të humbasë një sasi të konsiderueshme lëngjesh. Nëse nuk jeni mësuar të punoni ose ushtroheni në temperatura të larta, niseni ngadalë dhe jepini trupit disa ditë kohë për t’u përshtatur.

Shenjat që tregojnë se duhet të ndaloni menjëherë

Ndaloni aktivitetin dhe kaloni në një vend të freskët nëse ndieni:

– Marramendje ose dobësi
– Të përziera
– Dhimbje koke
– Rrahje shumë të forta, të shpejta ose të çrregullta të zemrës
– Ngërçe muskulore
– Djersitje të pazakontë ose ndërprerje të djersitjes
– Vështirësi në frymëmarrje

Konfuzioni, të folurit e paqartë, humbja e vetëdijes dhe lëkura shumë e nxehtë mund të jenë shenja të goditjes nga vapa, e cila përbën emergjencë mjekësore.

Kush duhet të tregojë më shumë kujdes?

Vapa ekstreme mund të ndikojë te të gjithë, përfshirë njerëzit e rinj dhe fizikisht të shëndetshëm. Megjithatë, disa persona kanë rrezik më të lartë. Këtu përfshihen:

– Personat me hipertension ose sëmundje të zemrës
– Personat me diabet
– Personat me astmë ose sëmundje kronike të mushkërive
– Të moshuarit
– Gratë shtatzëna
– Personat me probleme të tjera aktive shëndetësore
– Kujdes i veçantë nevojitet edhe për personat që marrin barna të caktuara për zemrën ose presionin e gjakut.

Megjithatë, edhe personat e rinj mund të përfundojnë në vështirësi nëse ushtrohen shumë fort dhe për një kohë të gjatë në vapë.