Sesioni pyetje përgjigjeve të ILD në komisionin për Nismat Qytetare, Bashkëpunimin dhe Mbikëqyrjen Institucionale

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Siç thamë, zoti Inspektor, deputetët kanë të drejtën e pyetjes; ju keni të drejtën e përgjigjes. Një minutë kemi caktuar si rregull, të kuptohemi, për secilën nga pyetjet. Dhe në fund, mbas fjalës tuaj, vetëm atëherë deputetët mund të ndërhyjnë. Do të thotë që ju jeni të lirë të vazhdoni të përgjigjeni, por në fund fare mund të bëjnë një koment lidhur me përgjigjet e marra. Ky është metodologjia që kemi zbatuar në gjithë këtë proces. Po, zoti Asalla, fjala për ju, ju lutem.

Deputeti Saimir Hasalla: Po. Unë i kam të përmbledhura në 3 grupe pyetjesh, po themi, në lidhje me rritjen e stokut të ankesave dhe kapacitetin real për trajtimin e tyre. Cilat janë shkaqet konkrete, që gjatë vitit 2025, ILD trajtoi më pak ankesa sesa numri i ankesave të reja të depozituara? Sa ankesa janë të papërfunduara prej më shumë se 1, 2 ose 3 vjetësh? Dhe cila është koha mesatare e trajtimit të një ankese? Në lidhje me vakancat e inspektorëve dhe ndikimin mbi performancën: sa procedura rekrutimi ose komandimi janë zhvilluar dhe pse nuk kanë sjellë plotësimin e organikës? Dhe 2, çfarë masash kërkohen nga KLGJ dhe KLP për komandimin e magjistratëve? Dhe diçka tjetër: në lidhje me reformën në Drejtësi, kjo reformë nuk është bërë konkretisht për të mbrojtur gjyqtarët apo prokurorët, por për t’i bërë ata më të përgjegjshëm para ligjit dhe qytetarëve. Në ligjin, në ligjin edhe për ILD-në, neni, konkretisht neni 194, pika 3, thotë: “ILD heton shkeljet e dyshuara dhe kryesisht bazuar në të dhëna publike ose të siguruara në kuadrin e inspektimeve institucionale e tematike, sipas kushteve dhe procedurave të parashikuara në ligjin për statusin e gjyqtarëve dhe prokurorëve në Republikën e Shqipërisë”. Në kuadër të këtij neni, pyetja ime është: sa janë hetimet e shkeljeve kryesisht me bazë që ka nisur ILD-ja në bazë të këtij neni? Kaq kisha. Faleminderit.

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Faleminderit, zoti Hasalla. Zoti Metani, fjala për ju për përgjigjet.

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: S’kisha ndezur unë mikrofonin, ndjesë. Pra, s’ka asnjë aplikim nga gjyqtarët. Kjo përsa i përket gjyqtarëve, për inspektorët magjistratë. Sa i takon inspektorëve jomagjistratë janë bërë 4 thirrje. Në 3 thirrjet, ka procese që zgjasin, sepse është një proces vetingu që kryhet gjatë rekrutimit dhe nuk varet nga puna e ILD, varet nga përgjigjja e institucioneve të tjera.

Deputeti Saimir Hasalla: Janë mbyllur? I katërti është në proces?

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Në 3 thirrje janë kryer verifikimet dhe i katërti është në proces. Në 2 thirrjet e para janë rekrutuar një numër inspektorësh, tek i treti nuk janë rekrutuar sepse kandidatët nuk u gjendën në përputhje me kriteret që parashikon ligji, apo vlerësimin profesional që ka bërë Komisioni Inspektorial i Drejtësisë në lidhje me kandidaturat. Jemi në pritje për shpalljen që do të mbyllet nga Këshilli i Lartë Gjyqësor, por nuk besoj se do të ketë kërkesa nga gjyqtarët. Për hir të së vërtetës, unë e lidh këtë gjë edhe me çështjen e ligjit, Që para pesë vitesh kam kërkuar që raporti i ligjit me çështjen e punësimit, apo të komandimit të inspektorëve pranë Inspektorit të Lartë të Drejtësisë duhet të jetë minimalisht objekt debati, sepse ne patëm kërkuar ndryshime ligjore, e kam thënë disa herë edhe në Komisionin e Ligjeve, kur kemi bërë raportime. Unë e kuptoj që ka pasur një diskutim, sepse c’ka kërkohet është ndryshim sistemik nuk është thjesht çështje ulje kriteresh për magjistratët, që do komandoheshin apo do aplikonin për të qenë inspektorë pranë Zyrës së Inspektorit të Lartë të Drejtësisë. Por gjithsesi është një shqetësim që Zyra e ILD e ka, ose e kishte në propozimet që ne dërguam përpara se të bëheshin ndryshime ligjore. Duke qenë shumë dimensionale nuk u miratuan në kuvend, u miratuan disa prej tyre. Të shohim nëse këto ndryshime kanë pasur efikasitet, por thirrja e parë tregoi që nuk ka pasur një interes të shtuar nga magjistratë gjyqtarë, për pozicionin e inspektorit në Zyrën e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë. Së dyti, në lidhje me faktin, nëse ka apo jo lidhje me ankesat, jo, atëherë në lidhje me ankesat. Në lidhje me (ishin tre pyetje) më pak ankesa. Janë trajtuar mesatarisht sa viti i kaluar, në mos më shumë. E para, e dyta është shtuar numri inspektimeve tematike dhe duke pasur këtë raport dhe duke vlerësuar raportin edhe me numrin e inspektorëve, që janë pranë Zyrës së Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, mendoj që ky është vlerësimi që i duhet bërë shifrave. E treta, numri i ankesave në periudha të caktuara shtohet shumë. Nuk e di pse. Ndodh që për një tre mujor, gati dyfishohet numri i ankesave, që vijnë pranë Zyrës së Inspektorit të Lartë të Drejtësisë. Pra po flasim me shifra, për vitin 2024 kemi trajtuar 1374, ndërsa për 2025 kemi trajtuar 1635. Pra është rritur numri i ankesave të trajtuara nga Zyra e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë dhe ky është vlerësimi, që unë kam për këtë raport të ankesave që vijnë, me ato të trajtuara. Eshtë e vështirë, që të matet koha e trajtimit të një ankese sepse varet nga shumë faktorë, kompleksiteti i çështjes, numri i magjistratëve për të cilët ankohet qytetari apo institucioni, faza në të cilën gjendet çështja për të cilën ankohet qytetari. Kështu që është e vështirë të bësh një… mund të shkojë nga një ditë deri në javë, në varësi edhe të përgjigjes që marrim nga institucionet, në lidhje me verifikimin e ankesave që bëjmë. Po dua ta theksoj këtu, që një lehtësi e madhe për verifikimin e shpejtë të ankesave ka qenë qasja në sistem, pra pas rekomandimit të kuvendit për qasje të ILD-së në sisteminin e gjykatave. Kjo e shpejton shumë marrjen e informacionit dhe nuk ka nevojë më për shkresa, po i marrim drejtpërdrejt nga sistemi dhe kështu që jemi në gjendje që t’i përgjigjemi ankesave të qytetarëve më shpejt në kohë dhe pyetja tjetër sërish e lidhur me ankesat…Numri i ankesave, në momentin që jam zgjedhur Inspektor i Lartë i Drejtësisë, pra në 1 shkurt 2020, ku u ngrit institucioni, të ardhura nga institucionet e tjera ka qenë rreth 2200 ankesa. Deri në fund të vitit të parë shkoi 3300 apo 3.400, ndërkohë që në punë ishte vetëm Inspektor i Lartë i Drejtësisë dhe një inspektor tjetër. Dhe për këtë arsye, kur erdhën inspektorët e tjerë që u komanduan, inspektorët prokurorë, lindi nevoja e miratimit të një metodologjie për trajtimin e ankesave të prapambetura dhe atyre që vinin. U miratua metodologjia, duke i dhënë prioritet kohës dhe natyrës së çështjes, e kështu me radhë dhe pas kësaj metodologjie dhe pas punës së bërë, edhe backlogu u hoq në një kohë të mirë dhe tani jemi duke trajtuar, besoj në shtator, ne do fillojmë trajtimin e ankesave të vitit 2025, pra përfundon 2023 dhe 2024, jam i bindur edhe në korrik, po s’dua të them kështu, pra në shtator do fillojmë me trajtimin e ankesave të vitit 2025 dhe 2026. Në lidhje me hetimet, sa hetime janë nisur, sa kanë nisur me iniciativë? Atëherë për vitin 2025 dy janë nisur me iniciativë nga Inspektori i Lartë i Drejtësisë. Dy. Dua të theksoj një gjë këtu, që kjo është një nga çështjet mendojmë më delikate, që ka Zyra e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, jo individualisht, por institucionalisht sepse duhet të ruajmë një raport të drejtë mbi atë që raportohet në media, me atë që realisht mund të përbëjë shkelje disiplinore të magjistratit, me atë që mund të përbëjë realisht një veprimtari e Zyrës së Inspektorit të Lartë të Drejtësisë dhe natyrisht raporti i pavarësisë së magjistratëve, sepse natyrisht ky institucion nuk është ideuar, konceptuar që të mbrojë pavarësinë e gjyqtarëve ndoshta sipas fjalëve tuaja, por Zyra e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë në gjashtë vite ka respektuar rigorozisht protokollin kushtetues dhe ligjor në raport me përgjegjshmërinë, përgjegjësinë e magjistratëve, në raport me pavarësinë e tyre. Nuk ka asnjë rast, as nga procedimet e kryera, as nga ankesat e trajtuara, që Këshilli i Lartë i Prokurorisë, Këshilli i Lartë Gjyqësor, Kolegji i Posaçëm i Apelimit, apo në ato raste që ka pasur Gjykata Europiane e të Drejtave të Njeriut t’i ketë kthyer një akt, një vendim Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, si të paplotë, joprofesional apo jo në përputhje me ligjin. Këto ishin përgjigjet për pyetjet.

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Po, keni kohë? Po.

Deputeti Saimir Hasalla: Unë kur fola, nuk e kisha vetëm për ILD-në në veçanti, e kisha për të gjithë reformën në drejtësi në përgjithësi. Dhe për atë e cilësova që është bërë për t’i bërë prokurorët dhe gjyqtarët më të përgjegjshëm, në radhë të parë përpara ligjit, por edhe përpara qytetarëve. Kaq kisha. Faleminderit.

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Faleminderit. Jam i bindur që edhe Inspektori i Lartë është i vetëdijshëm për rolin e jashtëzakonshëm që ka në këtë aspekt. Kështu që besoj ndani të dy të njëjtin mendim, që Inspektori i Lartë, Inspektoriati i Lartë i Drejtësisë, është krijuar pikërisht për t’i shërbyer anës tjetër të medaljes së përgjegjshmërisë, duke mbrojtur dhe respektuar pavarësinë e tyre, sigurisht.

Deputeti Saimir Hasalla: Po.

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Jo, jo, s’ka nevojë. S’është pyetje.

Deputeti Saimir Hasalla: Jo, koment.

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Jo, koment. Në fund mund ta bëni koment. Po, zoti Gjoni?

Deputeti Gjin Gjoni: Faleminderit, zoti Xhafa. Faleminderit, zoti kryeinspektor. Pyetjet e mia kanë të bëjnë në lidhje me atë të cilët normalisht Komisioni Evropian ka evidentuar. Vijojnë problematikat e vakancave dhe mungesës së kapaciteteve. Nevojitet forcimi i mekanizmit të integritetit dhe inspektimit, dhe kërkohet rritja e efikasitetit të procedurave disiplinore. Janë 3 nga gjetjet, të cilët normalisht ekzistojnë. Në lidhje me këtë, unë kam disa pyetje të cilët kanë të bëjnë: volumi rekord i ankesave versus kapaciteteve njerëzore. Dhe në rastin konkret, rezulton që përballemi me një fluks të madh ankesash nga qytetarët, 3200 ankesa të trajtuara për shqyrtim, dhe një numër të kufizuar të inspektorëve, që në rastin konkret dhatë një sqarim që në rastin e inspektorëve magjistratë është shumë e vështirë, dhe në rastin e jo-magjistratëve nuk ka kërkesa, megjithëse keni bërë shpalljen.

Deputeti Saimir Hasalla: Ka pasur kërkesa.

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Ka pasur, por nuk plotëson kriteret. Një pjesë, që të jemi…

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Ta mbarojmë me pyetjet. Po pyetjet, në fund përgjigjeni ju.

Deputeti Gjin Gjoni: Dhe pyetja ime është: përveç ndryshimeve ligjore, juve si Inspektor i Lartë i Drejtësisë, a keni një mekanizëm tjetër në mënyrë që të bëhet më atraktive përfshirja e këtyre njerëzve dhe në mënyrë që të ulet numri i ankesave? E dyta është hendeku i madh midis ankesave dhe procedimeve disiplinore. Dhe kjo është një pikë tjetër, e cila ndeshet normalisht. Dhe unë e kuptoj që 1200 ankesa ju i keni arkivuar, sepse janë për themelin e çështjes, të cilët nuk është kompetenca juaj, pasi është e gjykatave më të larta. Po nga ankesat e tjera, të cilët janë ankesa individuale, gjithmonë, cilat janë problematikat të cilat ndeshim më shpejt? Më shpesh është zvarritja e gjykimeve, është arsyetimi me vonesë i vendimit gjyqësor, apo janë çështjet e etikës dhe të integritetit profesional? Pyetja tjetër ka të bëjë me rezistencën ose mospranimin e kërkesave nga KLGJ-ja dhe KLP-ja, që është një problematikë të cilën ndeshet. Në rastin konkret, a mos duhet përmirësuar puna dhe mënyra se si Inspektori i Lartë ose inspektorët përgjegjës të rrisin efikasitetin dhe mënyrën e investigimit procedurial ose të hapave të tjerë, në mënyrë që kërkesat të bëhen të pranueshme nga Këshilli i Lartë Gjyqësor dhe Këshilli i Lartë i Prokurorisë? Dhe rastet e debateve të cilët janë bërë publike në Inspektorat, më fal, në Këshillin e Lartë të Prokurorisë, a ka vend që Inspektori i Lartë i Drejtësisë të fillojë një hetim disiplinor në rastin konkret? Sepse janë ngjarje të cilat normalisht dhe deri në momentin aktual, për një periudhë 6-vjeçare, ne nuk kemi parë as edhe një anëtar të Këshillit të Lartë Gjyqësor apo të Këshillit të Lartë të Prokurorisë të jetë vënë përpara një inspektimi të tillë. Dhe pyetja e fundit ka të bëjë në lidhje me inspektimet tematike. A keni zhvilluar inspektime tematike në lidhje me qëndrimet e gjykatave për veprat penale të korrupsionit, pastrimit të parave dhe çështjeve të cilat kanë një efekt në besimin e publikut në drejtësi, që janë çështjet më të prekshme sot? Dhe a kemi raste të zhvillimit të procedimeve disiplinore nga gjyqtarët që zvarrisin pafund gjykimin e çështjeve dhe arsyetimin e tyre, të cilët besoj është një nga gangrenë shumë e madhe sot në çështjen e backlog-ut dhe të arsyetimit të vendimeve në sistemin e drejtësisë? Dhe pyetja e fundit: a kemi humbje të afateve procedurale për shkak të zvarritjeve të ankesave? Se ka një afat procedural. Kur fillohet, kur përfundohet dhe si vazhdohet, që mos të parashkruhet. Faleminderit.

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Po, faleminderit, zoti Gjoni. Zoti Inspektor, përgjigjet tuaja ju lutem, për secilën nga një minutë për secilën nga pyetjet e kolegut.

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Atëherë, nga pyetja e fundit: nuk ka kalime afatesh procedurale sa i përket hetimeve disiplinore dhe procedimeve disiplinore, në asnjë rast. Në lidhje me pyetjen e parë: nuk ka mekanizëm tjetër, se si mund të ndikojë numrin e ulët numri i ankesave. Mekanizmi që gjejmë është, e para, një metodologji që të na shkurtojë afatet për të cilat trajtohen ankesat, siç ishte kjo qasja në sistem, për shembull, apo ankesat e përsëritura, apo çështje që nuk kanë të bëjnë me punën e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, pra janë çështje që i takojnë organeve të tjera ndoshta, ose janë çështje në proces gjyqësor. Dhe unë mendoj që ka funksionuar, sepse vetë rritja e numrit të trajtimit të ankesave, nga 1300 e ca, në 1600 e ca, tregon padyshim një punë më të madhe të inspektorëve, në numër të kufizuar, siç thatë ju, dhe shoqëruar kjo edhe me rritjen e numrit të inspektimeve tematike. Dhe besoj biem dakord që inspektimi tematik është një super punë. Dhe kjo është një super punë që kryhet nga inspektorët, si në bazë të gjetjeve që nxjerr inspektimi, edhe në bazë të rekomandimeve që bën, për të adresuar problematikat që ka sistemi i drejtësisë në mënyrë sistemike. Dhe unë mendoj që kjo është një nga përpjekjet më të mëdha që i kanë sjellë grupi i inspektorëve prokurorë dhe jo magjistratë të Zyrës së Inspektorit të Lartë të Drejtësisë. Në lidhje me hendekun midis procedimit disiplinor dhe numrit të ankesave, pra numri i lartë i ankesave, ndoshta e parë kështu nga jashtë, edhe unë do bija dakord me ju, por unë ndaj një tjetër mendim, me thënë të drejtën. E para, sistemi i llogaridhënies së magjistratëve ka dy komponentë të mëdhenj. E para sistemi i përgjegjshmërisë, dhe e dyta, sistemi i përgjegjësisë. Sistemi i përgjegjshmërisë ka të bëjë me emërimin, apo hyrjen në shkollën e magjistraturës, emërimin nga këshillat, trajnimin nga shkolla e magjistraturës, promovimin, vlerësimin etikoprofesional nga këshillat, promovimin e gjyqtarëve pas kritereve, prokurorëve mbas kritereve, raportet që kanë brenda sistemit, pra roli që ka dhe duhet të luajë Gjykata e Lartë për unifikimin e praktikës gjyqësore, roli i jurisprudencës ndërkombëtare në unifikimin e standardeve që duhet të ketë gjyqësori, pushteti gjyqësor, sistemi i drejtësisë në Shqipëri, dhe më pas, natyrisht, këto shoqërohen edhe me kontrollin e pasurisë, apo kontrollet e tjera të figurës, që bëjnë institucionet e tjera. Më pas është sistemi i përgjegjësisë. Sistemi i përgjegjësisë që thotë: e para, përgjegjësi penale; e dyta, përgjegjësi civile në ato raste që parashikon; dhe e treta është përgjegjësia disiplinore. Pra, unë mendoj që duhet të funksionojë i tërë sistemi, dhe nuk mund t’i kërkohet sistemit apo organeve të caktuara, që të funksionojë hallka e fundit, pa funksionuar të gjitha hallkat para saj. Sepse kjo e kthen sistemin në lodhje dhe në stërmundim, jo vetëm të madh, por edhe në efekt antikushtetues tek e fundit, sepse procedimi disiplinor nuk mund të zgjidhë hallet që ka sistemi sot, ose vetëm procedimi disiplinor. Është një kompleks faktorësh. E para. E dyta, hetimi disiplinor nuk është çështje emocionesh. Pra, nuk varet nga emocioni i Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, apo nga inspektori përgjigjës që ka trajtuar çështjen. Varet sipas kritereve që ka përcaktuar ligji, edhe sipas standardeve që ka vendosur edhe Këshilli, në raportet që ne kemi çuar, kur kemi proceduar magjistratë. Trajtimi, vetë trajtimi i 1,600 e disa ankesave, tregon…

Deputeti Gjin Gjoni: 1200 janë të arsyetuara.

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Po, po, të gjitha, në qoftë se doni ju. Çështja është që nuk është ky diskutimi. Diskutimi është…

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Zoti Inspektor, besoj se duhet t’i përgjigjeni në mënyrë etike kolegut.

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Kërkoj ndjesë nëse…

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Këtu nuk është “nëse doni ju”. Këtu nuk…

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Po ishte thjesht mënyrë të foluri…

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Jo, jo. Po mirë, dakord. Mënyrën e të folurit do ta, do duhet ta shikoni. Siç ne jemi të kujdesshëm me ju.

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Po s’e kam vënë ndonjëherë në dyshim, po edhe mua s’ma ka vënë njeri në dyshim etikën time…Ok. Janë trajtuar 1650 ankesa. Do të thotë janë trajtuar 1650 praktika. Janë marrë nga gjykatat dhe prokuroritë. Janë marrë 1650 vendime, që i kanë shkuar në dorë dhe ankuesit, por edhe magjistratit, i cili i ka shpjeguar ankesën dhe qëndrimin e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë në përputhje me ligjin. Që do të thotë magjistrati, çdo magjistrat, këta 1600 që janë verifikuar, e kanë ndjerë që sistemi i llogaridhënies ndaj tyre funksionon. Dhe jo domosdoshmërisht në hetim disiplinor, apo procedim disiplinor. Kjo është më e rëndësishme në këndvështrimin tim, që gjyqtarët të ndjejnë, që sistemi që monitoron punën e tyre në mënyrë kushtetuese funksionon më së miri. Nuk ka asnjë rast, që ka qenë në zyrën e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, i cili t’i ketë shpëtuar përgjegjësisë disiplinore, kur e ka merituar atë. Asnjë rast. Këtë e verifikojnë, apo e mbështesin edhe ankesat që qytetarët kanë ndaj vendimmarrjeve të Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, të cilat kanë shkuar në Këshillin përkatës. Dhe në asnjë rast Këshillat nuk kanë vendosur që vendimmarrjet e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë kanë qenë të paplota në hetimin që ka kryer, apo në verifikimin që ka kryer, apo jo profesionale. Dhe për mua ky është standardi që do vlerësoja personalisht. Rezistencë nga Këshillat në raport me procedimet e kryera. Me thënë të drejtën, ne padyshim çdo vendim që merret nga Këshillat e diskutojmë me inspektorët, në kuptimin e gjetjes së një standardi, që ne ndoshta nuk e kemi vlerësuar. Në asnjë rast nuk kemi vlerësuar ndonjë mangësi në punën tonë dhe këtë e mbështesim jo vetëm me analizën që i bëjmë vetes, por edhe të gjitha procedimet disiplinore që Inspektori i Lartë i Drejtësisë ka dërguar në Këshilla, i janë nënshtruar një verifikimi nga inspektorë të Këshillit të Lartë Gjyqësor spanjoll. Dhe raporti që ata kanë bërë është në faqe. Dhe në të gjithë raportet disiplinore që ne i kemi dërguar Këshillit, sipas vlerësimit të këtyre inspektorëve jashtë institucioneve shqiptare, kanë qenë vetëm dy vërejtje për Inspektorin e Lartë të Drejtësisë. E para që raporti i hetimit disiplinor, pra kërkesa për procedim është shumë e gjatë. Dhe e dyta, ka të bëjë me një masë, që kërkon Inspektori i Lartë i Drejtësisë për uljen e pagës. Sipas inspektorëve spanjollë, kjo është një masë që ndoshta prek jo vetëm gjyqtarët, por prek edhe familjen e gjyqtarëve. Kështu që në këtë pikë, inspektori duhet të jetë më i kujdesshëm në kërkimin e kësaj mase. Dhe e treta, në asnjë rast, kur Këshillat kanë refuzuar kërkesën e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, nuk i është kthyer Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, që hetimi është i paplotë. Është çështje vlerësimi dhe diskrecion i Këshillave në raport me masën përgjithësisht dhe jo me gjetjet që ka bërë Inspektori i Lartë i Drejtësisë, apo me hetimin e kryer nga Inspektori i Lartë i Drejtësisë.

Deputeti Gjin Gjoni: Për inspektimin e korrupsionit në…!

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Në inspektimin tematik në lidhje me korrupsionin, apo pastrimin e parave? Ndoshta e kam thënë edhe në raportime të tjera, pra në komisionin tjetër, edhe vitin e kaluar. Por mënyra se si i hartojmë ne inspektimet, kalendarin e inspektimeve tematike, është kjo. E para, bëjmë një analizë të gjithë ankesave të ardhura. Pra, bëjmë një përmbledhje se për çfarë ankohen qytetarët më shumë, në mënyrë që t’i adresojmë edhe nëpërmjet inspektimeve tematike. Së dyti, i marrim mendim institucioneve të drejtësisë, siç janë Këshillat, Prokurori i Përgjithshëm dhe Ministri i Drejtësisë. Jo në të gjitha rastet institucionet janë përgjigjur, por në çdo rast, në ato raste që janë përgjigjur, ne i kemi bërë përgjithësisht pjesë të kalendarit të inspektimeve, natyrisht duke balancuar edhe me kërkesat që vijnë nga institucionet e tjera, apo dhe nga numri i inspektorëve që kemi, me mundësitë që kemi, për të kryer një numër inspektimesh që t’i përfundojmë në kohë. Deri tani, numri i inspektimeve tematike ka ardhur në rritje. Çdo vit kemi nisur me 5, 6, sot jemi me 9 inspektime tematike, që shpresojmë t’i përfundojmë deri në fund të vitit.

Deputeti Gjin Gjoni: Procedimet për çfarë janë?

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Ndërsa kërkesa për… ajo kërkesa specifike, që pyetët për, nuk ka qenë pjesë e asnjë propozimi të ardhur, as nga institucionet që u jemi drejtuar për mendim, por as një fenomen i ardhur nga ankesat e qytetarëve. Thashë, qytetarët ankohen përgjithësisht për zgjatjen e proceseve gjyqësore, zbardhjen e vonesës së vendimeve, vendimmarrjen e padrejtë. Ka pasur dhe çështje etike dhe aty kemi ndërhyrë, apo çështje konflikti interesi, e kështu me radhë. Pra, nuk ka pasur një fenomen, që ne ta adresojmë nga ankesat për çështjet e korrupsionit, apo pastrim të parave.

Deputeti Gjin Gjoni: Për zvarritje keni thënë?

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Po, procedimet për zvarritje, po. Ne kemi kryer edhe inspektime tematike, që kanë rezultuar edhe me procedime disiplinore, por edhe inspektime individuale, pra të ankesave të qytetarëve, të cilat kanë çuar padyshim edhe në procedime disiplinore. Për vonesat e përsëritura, kemi çuar 5 raste. Për mospërmbushje të justifikuara ose të përsëritura të funksioneve gjatë gjykimit, janë 4 raste. Për veprime apo mosveprime të kryera nga magjistrati, që sjell përfitime të padrejta ose dëme për palët në proces gjyqësor, janë 3 raste. Dhe kështu me radhë. Por për vonesat e përsëritura, i kemi çuar me masa të rënda, madje edhe vjet çuam për masa të rënda. Këshilli nuk e gjeti me vend propozimin e bërë nga Inspektori i Lartë i Drejtësisë, në dy raste që çuam për zvarritje, apo zbardhjen me vonesë të vendimeve gjyqësore. Megjithatë, kjo është çështje e vlerësimit të Këshillit, në raport me atë që…mesazhin që duhet të japin institucionet bashkë, në raport me qytetarët, apo me qytetarët dhe prokurorët. Por kjo është çështje diskrecioni dhe nuk është çështje që mund t’i hyhet ndonjë vlerësimi të mëtejshëm.

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Më falni. Po, zoti Gjoni keni të drejtën e komentit mbi përgjigjet e pyetjeve të…!

Deputeti Gjin Gjoni: Faleminderit zotit kryetar. Faleminderit zoti Inspektor i Lartë i Drejtësisë. Nisur nga korniza kushtetuese, sot ju jeni institucioni, i cili jeni pika nevralgjike e sistemit të drejtësisë. Dhe normalisht, sot je institucioni më i fortë që duhet të ketë sistemi i drejtësisë sot në Shqipëri, të paktën sipas kornizës kushtetuese. Dhe të gjithë institucionet e tjera, duke filluar që nga Këshilli i Lartë i Drejtësisë, Këshilli i Lartë Gjyqësor, Këshilli i Lartë i Prokurorisë, dhe institucionet e tjera, normalisht përfshi edhe gjykatat speciale dhe SPAK-un, sot duhet të kenë një kontroll akoma më të madh nga pjesa e inspektorit. Të gjitha përgjigjet të cilat ti më dhe, deri në momentin aktualisht, ishin përgjigjet pak a shumë të karakterit teorik, shpjegim ligjor dhe kushtetues. Dhe çështjet të cilat kanë të bëjnë me thelbin e problemit, nuk është se u prekën, për një arsye shumë të thjeshtë: se sot të ulësh me 15 ditë afatin e gjykimit të një çështje nga Gjykata e Shkallës së Parë deri në Gjykatën e Lartë, besoj që është një problem, i cili ka të bëjë në lidhje me perceptimin e publikut të besimit tek drejtësia. Dhe ky është një nga elementët kryesorë. Çështjet të cilat kanë të bëjnë me mosarsyetimin e vendimit, sepse zoti Xhafa ka qenë ministër i Drejtësisë dhe unë kam qenë gjykatës dhe anëtar i Këshillit të Lartë të Drejtësisë, nuk kishte gjyqtar që të arsyetonte, po të kalonte më shumë se 6 muaj arsyetimi i vendimit, të shkonte për shkarkim. Dhe sot keni gjyqtarë që kanë edhe 1 vit, edhe 1 vit e sa, dhe kur vjen problemi, sot qëndrojnë në sistem. Dhe kjo krijon këtë perceptimin tek njerëzit. Sepse unë jam dakord që në çështjet që kanë të bëjnë me thelbin e gjykimit, nuk është kompetenca juaj. Por çështjet procedurale, çështjet e mënyrës së zvarritjes së backlog-ut, i cili është një nga problemet kryesore, dhe në takimin që kemi patur edhe me Këshillin e Lartë Gjyqësor dhe me Këshillin e Lartë të Prokurorisë, një nga pikat kryesore që u ngrit aty, dhe zoti Xhafa e tha me të drejtë që çështja e Bashkimit Europian do jetë çështja e zvarritjes dhe e numrit të ngarkesës së madhe dhe vonesave, të cilat sot Gjykata Europiane e Drejtësisë do japë ndëshkime shumë të mëdha në raport me qytetarët të cilët do kenë ankesa. Një çështje tjetër, në lidhje me këtë verifikimin nga inspektori spanjoll, më the, mbi ç’bazë e keni? Keni ndonjë marrëveshje, keni ndonjë kuadër ligjor, keni ndonjë mekanizëm që juve, para se t’i çoni në Inspektoratin e Lartë të… më fal, në Këshill?

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Po.

Deputeti Gjin Gjoni: Se më duket me ç’kuadër ligjor juve merrni nga një institucion i një vendi tjetër, kur s’e keni të rregulluar me këtë. E keni thjesht…!

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Jo, jo, jo.

Deputeti Gjin Gjoni: Jo, se më duket pak dhe të kesh vetëm 5 procedime, dhe ajo që është kryesorja, është që juve deri në momentin aktual nuk i dhatë përgjigje edhe në lidhje me anëtarët e Këshillit të Lartë Gjyqësor, anëtarët e Këshillit të Lartë të Prokurorisë, në lidhje me inspektimet. Ose me tematika të cilat kanë të bëjnë me mënyrën se si sillen në raport me… Faleminderit.

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Faleminderit, zoti Gjoni. Keni sqarim pse u krijua një keqkuptim lidhur me këtë çështjen e Inspektoratit Spanjoll?

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Po, faleminderit, kryetar. Keqkuptim, se mund të ishte pyetje normale dhe jo koment. Megjithatë, ka një projekt Qeveria Shqiptare me Bashkimin Europian një projekt mbështetës për sistemin e drejtësisë, ai që quhet “EU4Justice”. Dhe ky projekt, dhe ky shkëmbim informacioni është bërë në kuadër të këtij projekti. Pra, nuk ka as marrëveshje të ILD-së për të çuar lart e poshtë të dhëna, apo për të marrë konfirmime nga të tjerë, duke anashkaluar konfirmimin e institucioneve shqiptare. E thashë si argument profesional. E dyta, në asnjë rast nuk bëra teori, fola standard. Kur keni qenë ju gjyqtar, ka qenë tjetër situatë dhe tani është tjetër situatë. Dhe raporti që duhet të bëjë ILD-ja është të masë ngarkesën e punës që kanë gjyqtarët, jo për faj të tyre vetëm, me neglizhencën. Dhe këtë po bëjmë. Kemi dërguar magjistratë për shkarkim në Këshillat dhe Këshillat nuk e kanë gjetur të drejtë propozimin e bërë nga Inspektori i Lartë i Drejtësisë. Dhe mendoj se këtu duhet të bëjmë diskutim. (Ndërhyrje pa mikrofon) Një sekondë, s’ka një sekondë, të lutem, të mbaroj. Në raport me shkeljen e etikës, që ndodh në mbledhjen e KLP-së, që ka ndodhur një herë në atë që kam parë në media, çdo çështje që ndodh brenda juridiksionit, apo brenda kompetencave që ka Inspektori i Lartë i Drejtësisë, e ndjekim me vëmendje. Dhe natyrisht ndërhyjmë atëherë kur vlerësojmë që është roli i Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, të ndërhyjë në punën e një organi tjetër kushtetues, edhe për çështjen e etikës. Natyrisht, në parantezë duhet thënë këtu, që nuk ka pasur asnjë ankesë nga asnjë anëtar i Këshillit të Lartë të Prokurorisë për çështje që i takojnë çështjeve të etikës në Këshill. Dhe unë mendoj që përgjegjshmëria fillon këtu më së pari, por kjo është çështje individuale është personale. Dhe kjo çështje e diskrecionit tek e fundit. Pas konsultimit me inspektorët, në mbledhjen e përgjithshme të inspektorëve, sipas ligjit, kemi vlerësuar kur duhet ndërhyrë dhe ku s’duhet ndërhyrë. Kemi ndërhyrë në shkelje etike në një rast të një anëtari të Këshillit të Lartë të Prokurorisë dhe e kemi dërguar për masë disiplinore pranë organit përgjegjës, dhe po presim përgjigje për ecjen e sigurimit të procedurës. Kjo ishte.

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Faleminderit. Pyetje të tjera? Ka pyetje të tjera nga kolegët? Ok, kam unë disa pyetje. Pyetja e parë është: Sa nga inspektimet dhe procedimet disiplinore të iniciuara prej jush reflektojnë gjetjet e vendimmarrjeve të Gjykatës së Lartë, Gjykatës Kushtetuese dhe Gjykatës Europiane të Drejtave të Njeriut për vendimmarrjen e shkelje të hapur të ligjit, ose për paaftësi profesionale të prokurorëve dhe gjyqtarëve? Disa shembuj kanë arritur të bëhen publike edhe në media, dhe që janë shkelje flagrante. Ka një vendimmarrje përfundimtare për to? Sa kanë shërbyer këto si indicie për inspektimet tuaja? Keni shembuj konkretë? Gjithashtu, ka disa vendime unifikuese të Gjykatës së Lartë, Gjykatës Kushtetuese, dhe disa vendime të Gjykatës Europiane të Drejtave të Njeriut, apo edhe përfshirë këtu, po deshët, ju dhe udhëzimet e përgjithshme që nuk zbatohen nga prokurorët apo nga gjyqtarët, dhe vendimet e tyre prishen në mënyrë të përsëritur për këtë shkak, që është jo thjesht një keqkuptim dhe vetëm i pavarësisë së prokurorëve dhe gjyqtarëve, por keqzbatim i ligjit, me apo pa qëllim, natyrisht edhe paaftësi të dukshme profesionale. Disa shembuj të kësaj natyre i solli këtu sot edhe prokurori i përgjithshëm në parashtresën e tij. Tjetra që kam lidhet me efikasitetin dhe cilësinë e vendimmarrjes së ILD-së. Sa përqind zënë inspektorët dhe ndihmësinspektorët që merren drejtpërdrejt me inspektimin në strukturën organike tuaj? Meqenëse ju kam parë që keni bërë edhe një vështrim historik të inspektimit në Shqipëri, sa është i krahasueshëm kjo me Inspektoriatin që ka pasur Ministria e Drejtësisë? Dhe në këndvështrimin tim, ju keni staf disa herë më shumë se ç’kanë patur ato, por pyetja ime është: si është numri i masave disiplinore, po në raport me të kaluarën? Cila është ajo çfarë ka sjellë ndryshim Inspektori i Lartë i Drejtësisë në raport me strukturat paraardhëse? Sepse Inspektori është e vërtetë që është një strukturë tërësisht e re nga pikëpamja e pozicionit kushtetues, por veprimtaria inspektuese nuk është e re në Shqipëri. Nuk fillon vit… nuk ka vit zero në këtë rast. Atëherë mund të na lejojë të bëjmë një krahasim, besoj unë. Sa inspektorë kemi pasur, sa njerëz kemi pasur ne që e bënim këtë punë dikur në Ministrinë e Drejtësisë dhe në Këshillin e Lartë të Drejtësisë, sa masa disiplinore dhe sa gjyqtarë i janë nënshtruar masave disiplinore dhe vendimmarrjeve, dhe sa sot, që kemi 5 herë më shumë, 6 herë më shumë ndoshta inspektorë se ç’kanë pasur ato, të marra së bashku, në një perceptim, ose ndoshta në një mungesë informacioni. Ndoshta mund të ketë ndonjë mungesë informacioni, por ashtu siç e shoh unë këtë gjë. Tjetra: cili është efekti që kanë pasur inspektimet tuaja në çështjen, në kohëzgjatjen e hetimeve dhe gjykimeve, dhe sidomos në zbardhjen në kohë të vendimeve gjyqësore? Pra, unë dua të di, si ligjvënës, si përfaqësues i zgjedhësve të mi, cili është efekti i kësaj, i këtij institucioni kushtetues, mbi këtë problematikë që shqetëson sot qytetarët, që ka të bëjë me kohëzgjatjen e hetimeve dhe gjykimeve tej afateve ligjore, dhe sidomos edhe me zbardhjen në kohë të vendimeve gjyqësore që tejkalojnë shumë herë çdo lloj afati të mundshëm ligjor? Cili është efekti? Si e masni ju këtë? Keni ju një indikator matës? Dhe a mund të na thoni, për shembull, për vitin 2025, 2024, cili është ky efekt, që ta kuptojmë? Tjetra që kam unë: cila është gjeografia e inspektimeve tematike edhe gjatë vitit 2025? Ku jeni të shtrirë ju? Jeni të shtrirë në Tiranë, në Apel, apo në gjykata dhe prokurori periferike? Tjetër: ju thatë lidhur me plotësimin e vakancave, thirrje ka, aplikime nuk ka, ndërkohë që bëhet… Bashkimi Europian mbi bazën edhe të këtij shqetësimi real, por edhe të ankesave tuaja të përsëritura, vazhdon ta konsiderojë këtë një nga gjetjet dhe rekomandimet kryesore. Ndërkohë që edhe vetë procesi i inspektimit e ka nevojë jetike. Cila është zgjidhja, sipas jush? Është çështje ligji? Është çështje se gjyqtarët dhe prokurorët nuk e shohin, nuk e fillojnë karrierën e tyre me zyrën e inspektorit, apo ka nevojë që të… për të marrë, për të vendosur disa kritere që, pa cënuar kriteret e cilësinë e përfaqësimit të tyre? Për shembull, fjala vjen, unë e trajtova edhe me prokurorin e përgjithshëm. Ne kemi shumë gjyqtarë dhe prokurorë sot që janë në moshë pensioni, ose që e kanë kaluar atë, që janë shumë të aftë fizikisht dhe mendërisht, të cilët edhe për shkak të përvojës do të ishin një kontribut shumë i mirë nëse ata do të ishin, qoftë dhe këshilltarë pranë inspektorit. Do t’u jepej mundësia të bënin dhe pensionin dhe të merrnin dhe një kontribut shtesë si inspektorë. Përvoja ua lejon, qoftë edhe me kontrata njëvjeçare, për shkak të gjendjes fizike, për të ndjekur dhe për ta plotësuar këtë vakancë. Edhe, besoj unë, do ta bënte edhe më të… edhe nga pikëpamja e cilësisë do ta ndihmonte, do ta ndihmonte institucionin tuaj. Ky është këndvështrimi. Tjetër që kam: cili është niveli i përdorimit të teknologjisë së informacionit dhe specifikisht të inteligjencës artificiale në trajtimin, në mbledhjen e ankesave, trajtimin e ankesave, krijimin e dosjes rreth ankesave dhe gjurmueshmërinë e zbatimit të tyre? Personalisht, kam pasur rast të shoh nga disa djem dhe vajza të rinj, disa aplikime që lidhen me drejtësinë, dhe kam bindjen që 70-80% të asaj pune që bëni ju, nëse teknologjia e informacionit do të hynte më gjerësisht, do ta shkurtonte dhe nuk do të kishte nevojë fare për inspektorë, sepse do ta merrte automatikisht përgjigjen për ato shkaqe, të paktën, që përmendët ju, që janë shkaqe ligjërisht të kapshme, sidomos nga inteligjenca artificiale. Dhe në fund, kam edhe dy pyetje të tjera konkrete. Sa është kohëzgjatja mesatare e hetimeve disiplinore të përfunduara dhe atyre në proces? Keni ju një njësi matëse për këtë gjë? Sepse shikoj, janë vetëm 12 vendime për fillimin e hetimit disiplinor të 2025, ndaj për 9 procedurat kanë mbetur në proces në fund të vitit, janë mbartur. Dhe tjetra: sa është koha mesatare nga paraqitja e kërkesës së ILD-së deri në vendimmarrjen e Këshillave? Kur vendimmarrja e Këshillave ndryshon nga kërkesa juaj, cilat janë arsyet kryesore? Është standardi i provës? Është cilësimi ligjor i shkeljes? Është proporcionaliteti i masës? Apo çështje proceduriale që përbëjnë shkak për një qëndrim të ndryshëm? Dhe në fund, kam një pyetje që më duket është pyetje… është herët, konceptualisht herët, por është një nga dilemat e mia si ligjvënës. Është zgjidhje e drejtë ndërtimi i Inspektorit si një organ monokratik, apo ka nevojë që të ishte një organ kolegjial? Faleminderit.

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Po, faleminderit për pyetjet, kryetar. Po filloj nga këto që fiksova të fundit. Së pari, në lidhje me afatet e hetimeve disiplinore: ligji parashikon që afati për kryerjen e hetimit është 6 muaj, por për shkak të ngarkesës së kompleksitetit të çështjeve, mund të shtyhet edhe 3 muaj. Pra, afati maksimal është 9 muaj. Ato shifra që përmendëm janë procedura hetimi që mund të kenë filluar, po them në tetor, që janë përfunduar, apo janë duke u përfunduar tani. Në asnjë rast nuk ka asnjë kalim afati të hetimit disiplinor, se përndryshe do binte. Nuk ka të jetë parashkruar ndonjë rast në dorë të Inspektorit të Lartë të Drejtësisë për shkak të kalimit të afatit brenda zyrës së ILD-së. Në lidhje me pyetjen e dytë, që ndoshta do të… pyetjen e fundit që bëtë ju, është një pyetje shumë interesante, në fakt, e mendoj dhe vetë. Edhe, po është siç thatë ju, është herët për të dhënë një përgjigje, sepse ka nevojë të bësh një balancë shumë të rëndësishme, edhe me natyrën e institucionit, natyrën e balancave që duhet të ruajë, natyrën e të qenit në një ambient me shumë sfida, edhe për shkak të problematikës në të cilën është sistemi i drejtësisë, por edhe për shkak të problematikave që ka shoqëria sot. Dhe do padyshim, një qëndrueshmëri shumë të fortë bazuar në standarde dhe jo në emocione të zyrës së Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, në këndvështrimin tim. Po siç thatë dhe ju, është herët, dhe ndoshta kjo mund të jetë pjesë e një diskutimi që unë do të doja ta vazhdoja në një moment të dytë. Në lidhje me pyetjen… me nivelin e përdorimit të IA-së: pa dyshim bie dakord me ju që zhvillimi i teknologjisë… pa dyshim, duhet të jetë pjesë e reflektuar në veprimtarinë e institucioneve tona, veçanërisht në zyra, që siç thatë ju, mund të jenë gjëra më të thjeshta për t’u evidentuar nga inteligjenca artificiale. Ne, edhe në zbatim të rekomandimit të Kuvendit, por edhe të zhvillimit strategjik të institucionit, e kemi përfshirë edhe teknologjinë e inteligjencës artificiale, edhe në projektin e ri që po bëjmë. Pra, do të hidhet në prokurim publik projekti që kemi hartuar në lidhje me digjitalizimin e çdo procesi pune në zyrën e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë. Natyrisht, edhe përdorimin e inteligjencës artificiale brenda atyre kufijve që ndoshta na lejon dhe ligji, sepse pa dyshim është një sfidë e re edhe në kuptimin ligjor të gjësë. Me informacionet që kam, ka edhe magjistratë jashtë Shqipërisë të shkarkuar për përdorimin e inteligjencës artificiale, tej atyre parashikimeve që parashikon ligji. Pra, është një sfidë që ka nevojë të adresohet çdo ditë, edhe me kuadrin ligjor që kemi. Por gjithsesi, është pjesë e projektit, të cilin ne do e prokurojmë tani së shpejti. Në lidhje me gjeografinë e inspektimeve tematike: unë nuk di të kemi ndonjë gjykatë ose prokurori të Shqipërisë që nuk e kemi prekur në inspektim. Me thënë të drejtën, jam i bindur 99%, sepse çdo vit mundohemi ta prekim çdo gjykatë apo çdo prokurori të vendit, për të bërë Zyrën e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë prezent në çdo gjykatë dhe prokurori, natyrisht me tematika të ndryshme, sepse s’mund t’i bëjmë të gjitha gjykatat dhe prokurorit me një tematikë të caktuar. Kështu që kjo është përgjigjja për këtë. Është e gjerë gjeografia e veprimtarisë së Inspektorit të Lartë të Drejtësisë në gjykatë dhe prokurori.

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Këtu, më fal, ndjesë, do të ndërhyj. Për shembull, keni ju inspektime tematike në Apel të Tiranës, në Apelin Administrativ, në Gjykatën Administrative dhe në Gjykatën e Shkallës së Parë Tiranë?

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Po.

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Në dy vitet e fundit?

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Tani, me vite s’e di, por në Gjykatën Administrative dhe në Gjykatën e Shkallës së Parë kemi qenë për zvarritjen e proceseve dhe zbardhjen me vonesë të vendimeve gjyqësore. Në Apelin e Tiranës filluam këtë vit. Në Apelin Administrativ, ta konfirmoj… Në Apelin Administrativ nuk kemi. Po mund të jetë pjesë e një diskutimi, sepse nuk na ka dalë problematika nga ankesat, as nga rekomandimet që na kanë përcjellë institucionet. Pra, si me thënë është dinamikë edhe përzgjedhja e tematikës së inspektimit. Lidhur me mosplotësimin e vakancave… është një gjë që është shumë komplekse. Plotësimi i vakancave me magjistratë, kryesisht gjyqtarë. Unë thellësisht mendoj që ajo zyrë ka nevojë për isnpektorë gjyqtarë, për shkak të formimit të tyre profesional, edhe prodhimi i materialit apo sfidat me të cilat ata hasin çdo ditë, do i bënte mirë zyrës së Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, që në atë pozicion, gjyqtarët të adresonin jo vetëm pyetje, por edhe zgjidhje që mund t’i lehtësojnë ata dhe kolegët e tyre në punën e tyre si gjyqtarë, apo të evidentojnë edhe probleme. Fakti që nuk paraqiten gjyqtarë lidhet me shumë faktorë, nga vakancat në sistem, apo se ndoshta janë më të interesuar që profesionalisht ta ushtrojnë veprimtarinë e tyre në Gjykatën e Apelit apo në Gjykatën e Lartë, nëse plotësojnë kriteret. Përgjithësisht, Zyra e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë historikisht është parë si një zyrë ku do trajtosh punën e kolegëve, dhe jo të gjithë e kanë një kënaqësi këtë. Por mendoj që sfida dhe arritja më e madhe që ka pasur Inspektori në raport me këtë çështje, ka qenë dhënia e besimit të magjistratëve, që ky institucion nuk është një institucion shantazhi, apo një institucion që keqpërdoret për arsye personale, apo për arsye të tjera jashtë atyre që ka parashikuar Kushtetuta dhe ligji. Pikërisht për t’i dhënë besim atyre, që nëse do vinin si inspektorë, do të bënin punën sipas parashikimeve ligjore dhe jo sipas emocioneve jashtë apo brenda institucionit. Natyrisht, kjo lidhet edhe me çështje të tjera ndoshta, që nuk mund t’i adresojmë këtu, por gjithsesi fakti është ky: që nuk ka gjyqtarë që të aplikojnë për pozicionin e inspektorit. E kundërta ndodh për prokurorët. Ka shumë kërkesa nga prokurorët, që duan të vijnë…po ka kërkesa nga prokurorët për të ardhur në Zyrën e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë si inspektorë. Edhe në Këshillin e Lartë të Prokurorisë kemi pasur një debat për një kohë të gjatë me njëri-tjetrin, nëse ata do vazhdonin të plotësonin vakancat e Inspektorit të Drejtësisë me inspektorë, sepse pa dyshim sistemi i prokurorisë ka nevojë edhe për prokurorë, jo vetëm për inspektorë. Kështu që në këtë diskutim sot zyra ka 5 inspektorë dhe unë jam shumë i kënaqur me punën e magjistratëve, inspektorëve prokurorë, sepse me kalimin e kohës ata realizojnë edhe më shumë inspektime tematike, më shumë rekomandime për sistemin, edhe brenda sistemit të prokurorisë. Pra, si me thënë, është një eksperiencë pune që atyre u ka shërbyer dhe fakti që kanë kërkuar që të vazhdojnë komandimin për një mandat të dytë pranë Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, është një vlerësim edhe për punën, por natyrisht edhe për institucionin e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë. Mungesën e inspektorëve gjyqtarë jam munduar ta kompensoj me marrjen e dy magjistratëve gjyqtarë pranë kabinetit të Inspektorit të Lartë të Drejtësisë. Sot kemi dy gjyqtarë këshilltarë në zyrën e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, të cilët janë pjesë e rëndësishme e ndihmës, apo e punës që bëhet në zyrën e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë. Sa i përket organikës, sot kemi 10 inspektorë dhe 23 ndihmës-inspektorë, që bëjnë 33, përfshirë edhe drejtorinë juridike, që duhet të jenë 6 ose 7 juristë që punojnë pranë drejtorisë juridike. Pra, rreth 40 individë në zyrën e Inspektoratit të Drejtësisë merren me çështjet e inspektimit, ndjekjen e rekomandimeve, aktet juridike që nxjerr Inspektori i Lartë i Drejtësisë, me çdo….

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Rreth 40 që i shërbejnë?

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Rreth 40 që i shërbejnë qëllimit…

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: 35%?

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Rreth 40 individë. Padyshim pjesa tjetër është pjesë e detyrimeve që ka institucioni, si institucion publik. Ka zyrë finance, ka zyrë prokurimi publik, ka zyrë shërbimesh, e kështu me radhë. Por gjithsesi struktura ka kaluar dy apo tre herë, edhe pranë komisioneve përkatëse në Kuvend dhe është miratuar edhe nga Kuvendi me analizën përkatëse. Në lidhje me atë punë që është bërë përpara nga inspektoratet e mëparshme, unë mendoj që është e vështirë që të krahasohen, edhe për shkak të natyrës së punës, edhe për shkak të ngarkesës së punës, edhe për shkak të gjendjes në të cilën është sistemi sot. Ndryshe ka qenë sistemi më përpara, ndryshe i ka sfidat sot, në këndvështrimin tim. Kështu që është e vështirë të bëhet një krahasim. Unë nuk e di se sa inspektime janë kryer nga Ministritë e Drejtësisë më parë, nuk e kam këtë të dhënë. Ajo ku jam fokusuar bashkë me inspektorët është që të realizoj detyrën që kam, në përputhje me ligjet dhe në përputhje me Kushtetutën. Natyrisht, emocionet dhe sfidat me të cilat përballet sistemi mund të jenë të shumta, por unë mendoj, që ajo me të cilën ne duhet të biem dakord është që këto janë sfida me të cilat nuk zgjidhen, ose të cilat nuk zgjidhen vetëm nga Zyra e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë. Është një gjë shumë komplekse. E theksoj edhe një herë: nuk ka asnjë rast në tavolinën e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, asnjë magjistrat, prokuror apo gjyqtar, që ta ketë merituar për të qenë pjesë e procedimit disiplinor dhe të mos jetë bërë pjesë e procedimit disiplinor. Dhe këto nuk janë gjetje të mia, por janë ankesa që janë verifikuar edhe nga ata që monitorojnë punën e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë. Efekti i inspektimeve për kohëzgjatjen e vonesave. Në fakt, është një çështje shumë e drejtë, me thënë të drejtën. Ne mundohemi ta balancojmë edhe me ngarkesën që kemi, edhe me numrin e inspektorëve që kemi, sepse të matësh efikasitetin e rekomandimeve, të cilat ti ke lënë, ka nevojë të bësh një inspektim të dytë, apo një proces të dytë verifikimi të atyre gjërave që janë gjetur apo janë rekomanduar. Dhe natyrisht, kjo do kohë, do edhe burime njerëzore, do edhe metodologji, të cilën jemi duke e zhvilluar edhe në përputhje me partnerët ndërkombëtarë. Këtë vit kemi parashikuar dy inspektime vijuese, për të matur dy inspektime tematike, të cilat ne i kemi kryer kohë më parë, dhe të shohim se, e para, të kuptojmë vetë se si mund të kryhen më shpejt ose më mirë këto lloj inspektime vijuese, dhe natyrisht të dalim me një metodologji që mund të na shkurtojë edhe kohë, por edhe ndoshta procese pune, që nuk kanë nevojë të jenë të gjata, ndoshta nëpërmjet një inspektimi tematik. Së dyti, matja e efikasitetit të rekomandimeve, mendoj unë, varet nga shumë faktorë. Së pari, lidhet me reformat, ose reformat e sistemit të drejtësisë janë procese afatgjata, të cilat kërkojnë kohë të konsiderueshme për t’u implementuar në mënyrë efektive dhe të qëndrueshme. Së dyti, procesi i ndjekjes së zbatimit të rekomandimeve të lëna nga ILD kërkon kohë, se edhe efektiviteti i tyre varet edhe nga rekomandimet e zbatuara nga institucionet e tjera, pra nga bashkëveprimi i institucioneve të tjera, siç janë Këshillat, Prokurori i Përgjithshëm, Shkolla e Magjistraturës, gjykatat, prokuroritë, administratat dhe gjykatat e prokurorisë, e me radhë. Së treti, është thelbësore, mendoj, nevoja për një qasje të koordinuar dhe bashkëpunim ndërinstitucional, edhe nëpërmjet Këshillave, Prokurorit të Përgjithshëm, ILD-së, që në identifikim të problematikave që ka nevojë sistemi, për t’u adresuar nëpërmjet inspektimit tematik dhe institucional, që është po aq i rëndësishëm sa inspektimi tematik. Së katërti, sistem drejtësie, i cili ka sfida të mëdha, që nga infrastruktura dhe çështjet e sigurisë, është e vështirë që të masësh efikasitetin e rekomandimit të ILD-së në një sfidë shumë më të madhe, sa i përket punës që duhet të bëjnë gjyqtarët dhe kushtet në të cilat duhet ta bëjnë këtë punë. Prandaj them, është një proces kompleks, proces i vështirë dhe proces i gjatë, matja e efikasitetit të organit, në këtë rast Inspektorit të Lartë të Drejtësisë. Por në çdo rast, ne jemi duke e verifikuar dhe duke marrë masa, që çdo rekomandim i dhënë të gjurmohet në radhë të parë, e të kuptojmë pse nuk është zbatuar, në rastet kur nuk është zbatuar, apo si është zbatuar në rastet kur është zbatuar. Po, një pyetje shumë e rëndësishme, mendoj unë është: sa janë reflektuar gjetjet nga Gjykata e Lartë, Gjykata Kushtetuese, apo Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut në inspektimet e kryera nga Inspektori i Lartë i Drejtësisë? Raporti me Gjykatën e Lartë është shumë profesional, mendoj unë, sepse në çdo rast Gjykata e Lartë e ka vënë në dijeni Inspektorin e Lartë të Drejtësisë. Në ato raste kur ka hasur, apo kur ka evidentuar kalime të afatit të arsyeshëm për zbatim të procesit gjyqësor, apo zbardhjes së vendimeve, ne i kemi verifikuar, pra janë procese verifikimi. Në ato raste kur kemi vlerësuar që mund të jenë pjesë e hetimit disiplinor, kemi vepruar. Në ato raste kur kemi menduar që ka qenë një afat i balancuar me ngarkesën që ata kanë, dhe nuk janë shfaqur raste neglizhence nga ana e magjistratit për kalimin e afatit të procesit, apo zbardhjes së vendimit gjyqësor, kemi vijuar me arkivimin e rastit.

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Ka patur rast kur gjykata i ka thënë që ke zbatuar keq ligjin, haptazi, ke shkelur ligjin.

Inspektori i Lartë i Drejtësisë Artur Metani: Qartë, pra. Një rast e kemi në dorë, për shembull, një rast të tillë. Pra, është një dinamikë raportimesh, edhe me ato vendime që na vijnë nga Gjykata e Lartë, ose edhe vetë ato që shohim. Kemi pasur raste procedimesh magjistrati, kur ka pasur vendimmarrjen, rasti i parë ka qenë i tillë. Ka pasur raste gjyqtarësh që kanë qenë në kundërshtim me vendimin unifikues të Gjykatës së Lartë, për shembull. Pra, edhe një rast që e kemi tani, një magjistrat, që do iki me procedim disiplinor, pikërisht për këtë shkak do ikë, pasi vendimmarrja e tij ka qenë në kundërshtim me vendimin e Gjykatës së Lartë, në raport me çështjen që ka trajtuar. Pra, si me thënë, është dinamikë. Unë nuk di të them sa raste tani, por në çdo rast është një proces që ne e ndjekim me rigorozitet, në çdo fazë të punës në të cilën jemi. Edhe vendimet e GJEDNJ i ndjekim me vëmendje, në ato raste, që sipas mendimit tonë duhet dhe justifikojnë ndërhyrjen e Inspektorit të Lartë të Drejtësisë. Por ne natyrisht e vlerësojmë këtë me atë detyrim që kemi, në raport edhe me paqartësitë që shfaq vetë sistemi. Kështu që është një proces që ne e konsultojmë fort, edhe natyrisht të gjitha këto që thatë, mund të jenë pjesë e një diskutimi tjetër, që ne do bëjmë me mbledhjen e përgjithshme të inspektorëve, por kjo është përgjigjja ime për këtë pyetje.

Në lidhje me udhëzimin, apo udhëzimet e përgjithshme që nxjerr Prokurori i Përgjithshëm, kemi pasur dy raste procedimi prokurorësh. Në dy rastet, Këshilli i Lartë i Prokurorisë ka vendosur ta rrëzojë Inspektorin e Lartë të Drejtësisë. Dhe ta lidh me pyetjen tjetër që bëtë: në të gjitha rastet kur janë rrëzuar propozimet që ka bërë Inspektori i Lartë i Drejtësisë, nuk është rrëzuar për shkak të mangësive në hetim, apo hetimit të paplotë, apo hetimit jo profesional, apo jo procedural, por ka qenë thjesht çështje proporcionaliteti, apo diskrecioni i Këshillit në raport me masën, kryesisht me masën. Madje, edhe sot që flasim, ka një rast të tillë që presim vendimmarrjen e Këshillit të Lartë të Prokurorisë, në lidhje me një rast magjistrati. Këto pyetje, besoj ishin sic i kemi shënuar. Ndjesë nëse i jam shmangur dikujt…

Kryetari i Komisionit Fatmir Xhafaj: Nuk është shmangie e qëllimshme, besoj stafi, Dëshira, ua ka mbajtur mirë shënim, kështu që… Ok. Kemi ndonjë gjë tjetër nga kolegët? Ok, mirë. E mbyllim këtu atëherë. Besoj se ishte një diskutim i dobishëm, në funksion të qëllimit të kësaj seance dëgjimore që ka të bëjë me zbatimin e rezolutës së vitit 2025 dhe rekomandimeve për vitin 2026. Ne do t’i votojmë në parim, vetëm në parim, zoti Hasalla, rekomandimet. Do t’i japim kohën e nevojshme për të reflektuar dhe mbi bazën e këtij diskutimi që u bë këtu, edhe objeksionet, kontestet, por edhe natyrisht edhe për t’i dakordësuar, për aq sa mundemi, dhe biem dakord edhe me opozitën, që për arsye objektive një pjesë e saj nuk është sot këtu, për shkak të një angazhimi tjetër ndërkombëtar. Kështu që do t’i votojmë në parim, edhe për të lënë në një moment të dytë të reflektojmë objeksionet. Kush është dakord në parim? Kundra- s’ka! Abstenim-s’ka dakord? E mbyllim këtu këtë mbledhje të komisionit. Faleminderit, zoti Inspektor i Lartë i Drejtësisë. Faleminderit, zonja Zëvendësinspektore dhe Sekretare e Përgjithshme. Ditë të mbarë të gjithëve.