Profesionistët mjekësorë e quajnë tensionin e lartë të gjakut, i njohur edhe si hipertension, “vrasësi i heshtur”, sepse mund të kalojë pa u vënë re për një kohë të gjatë dhe mund të çojë deri në vdekje. Shumica e njerëzve që kanë tension të lartë nuk shfaqin simptoma; mënyra e vetme për ta zbuluar është kontrolli mjekësor. Nëse nuk trajtohet, tensioni i lartë rrit ndjeshëm rrezikun për infarkt në zemër, goditje në tru, aneurizëm cerebrale, dështim të zemrës, dështim të veshkave, bllokim të arterieve në këmbë dhe demencë. Gjithashtu mund të shkaktojë probleme seksuale dhe dëmtime të shikimit, deri në verbim. Kardiologu Marc Eisenberg e quan hipertensionin “vrasësi i heshtur” sepse rreth 1 në 5 persona me tension të lartë nuk e dinë që e kanë këtë gjendje.

Çfarë është tensioni i gjakut?

Zemra pompon gjakun përmes arterieve, të cilat janë enët kryesore të gjakut në trup. Forca që ushtron gjaku mbi muret e arterieve quhet tension i gjakut.

Si kuptohet nëse tensioni është i lartë apo normal?

Kur matet tensioni i gjakut, merren parasysh dy numra:

Numri i sipërm (sistolik) tregon presionin mbi arterie kur zemra rreh. Numri i poshtëm (diastolik) tregon presionin kur zemra pushon mes rrahjeve. Nëse numri sistolik është mbi 130 ose numri diastolik është mbi 80, personi konsiderohet me hipertension. Me kalimin e moshës, të dy numrat zakonisht rriten për shkak të ngurtësimit të enëve të gjakut. Edhe një rritje e vogël e tensionit mund të shtojë rrezikun për sëmundje të zemrës ose goditje në tru.

Kategoritë e tensionit sipas “American Heart Association”

Normal: më pak se 120/80 mm Hg

Njerëzit në këtë kategori zakonisht kanë zakone dhe ushqim të shëndetshëm për zemrën.

I rritur: 120–129 sistolik dhe më pak se 80 diastolik

Këta persona kanë rrezik të zhvillojnë hipertension nëse nuk ndryshojnë stilin e jetesës.

Hipertension – Faza 1: 130–139 sistolik ose 80–89 diastolik

Zakonisht rekomandohen ndryshime në stilin e jetesës dhe ndonjëherë medikamente.

Hipertension – Faza 2: 140/90 mm Hg ose më shumë

Kërkohet trajtim me ilaçe dhe ndryshime në stilin e jetesës.

Krizë hipertensive: mbi 180/120 mm Hg

Kjo është urgjencë mjekësore dhe kërkon ndihmë të menjëhershme. Nëse tensioni është mbi 180/120 mm Hg dhe personi ka dhimbje gjoksi, vështirësi në frymëmarrje, mpirje, dobësi, probleme me shikimin ose të folurin, duhet të telefonojë urgjencën.

Si mund të ulet tensioni i lartë?

Personat me tension të lartë duhet të bëjnë disa ndryshime në stilin e jetesës:

-Të kufizojnë kripën në ushqim

-Të humbin peshë nëse është e nevojshme

-Të ushtrohen më shumë fizikisht

-Të ndalojnë duhanin

-Të kufizojnë alkoolin në 1–2 pije në ditë

-Edhe humbja e rreth 5 kilogramëve mund të ulë tensionin me 5–10 mm Hg.

Njerëzit që kanë faktorë të tjerë rreziku, si diabeti ose histori familjare të sëmundjeve të zemrës, shpesh kanë nevojë edhe për medikamente. Marrja e ilaçeve ndihmon jo vetëm në uljen e tensionit, por edhe në përmirësimin e shëndetit të përgjithshëm.

Si mund ta monitoroni tensionin?

Mënyra më e mirë është të bëni kontrolle të rregullta te mjeku. Nëse tensioni është i lartë ose i ulët, mjeku mund të zbulojë shkakun. Shumica e njerëzve e trashëgojnë hipertensionin nga prindërit, por edhe faktorë të tjerë si apnea e gjumit apo disa medikamente (kundër dhimbjeve, kontraceptivët dhe antidepresantët) mund të ndikojnë në rritjen e tensionit. Të qenit proaktiv dhe kontrolli i rregullt i tensionit mund të ndihmojnë në parandalimin e pasojave serioze të hipertensionit të patrajtuar. Njohja e vlerave të tensionit dhe fillimi i trajtimit në kohë janë mënyrat më të mira për të luftuar këtë “vrasës të heshtur”.