Zbulimet e reja arkeologjike nën Kishën e Varrit të Shenjtë në Jerusalem kanë ngjashmëri të habitshme me përshkrimet e Dhiatës së Re të vendit ku, sipas traditës së krishterë, u varros Jezu Krishti. Arkeologët italianë kanë zbuluar gjurmë të një vendi të lashtë varrimi, me varre të gdhendura në shkëmb, fusha të kultivuara dhe një kopsht, por provat nuk vërtetojnë se është në të vërtetë varri i Jezusit.
Rezultatet paraprake të hulumtimit u botuan në revistën arkeologjike të Jerusalemit Liber Annuus. “Kemi gjetur prova të një peizazhi varrimi”, tha drejtuesja e gërmimeve, Francesca Romana Stasola, nga Universiteti i Romës “La Sapienza”, duke folur për Daily Mail. Studiuesit po gërmonin Kishën e Ringjalljes në Jerusalem, tempullin e shekullit të 4-të të ndërtuar mbi vendin ku, sipas traditës së krishterë, Jezusi u kryqëzua, u varros dhe u ringjall të dielën e Pashkëve.
Kisha është bërë që atëherë një nga vendet më të rëndësishme të pelegrinazhit në botën e krishterë dhe tërheq rreth katër milionë vizitorë çdo vit. Çfarë gjetën ata nën Kishën e Ngjalljes? Gërmimet filluan në vitin 2022, si pjesë e punimeve restauruese në dyshemenë e Tempullit, dhe gjatë fazave të tyre të fundit, në vitin 2025, arkeologët hasën në një peizazh unik antik.
Poshtë tempullit, ata zbuluan një gurore të braktisur, zona të kultivuara, varre të gdhendura në shkëmb dhe një kopsht të lashtë. Gjetjet janë me interes të veçantë për shkak të ngjashmërive të tyre me përshkrimin në Ungjillin e Gjonit: “Në vendin ku u kryqëzua Jezusi kishte një kopsht, dhe në kopsht një varr të ri, në të cilin askush nuk ishte varrosur ende.” Edhe pse në varr nuk u gjetën mbetje njerëzore, arkeologët i konsiderojnë të jashtëzakonshme ngjashmëritë midis karakteristikave të vendit dhe rrëfimeve biblike.
Ungjilli i Gjonit thotë gjithashtu se kryqëzimi ndodhi pranë Jerusalemit, ndërsa Letra drejtuar Hebrenjve thotë se Jezusi vuajti “jashtë portës” së qytetit. Vendi i gurores ishte me të vërtetë jashtë mureve të Jerusalemit në kohën e Jezusit. Pjesë të gurores ishin rreth gjashtë metra të thella dhe ishin mbushur me dhe, duke sugjeruar se zona u përdor më vonë për bujqësi.